Hızlı kilo verdiren ilaçlar bırakılınca kilo alımı da hızlanıyor

Oxford Üniversitesi’nden Sam West liderliğindeki araştırma ekibi, obezitesi olan 9.341 yetişkini kapsayan 37 klinik çalışmayı inceleyerek tedavi bırakıldıktan sonraki kilo geri alımını değerlendirdi. Sonuçlara göre, kilo verme ilaçlarını bırakanlar ayda ortalama 0,4 kilo alırken, davranışsal (diyet–egzersiz) programları bırakanlarda bu artış ayda 0,1 kilo ile sınırlı kaldı. Daha güçlü yeni nesil GLP-1 ilaçları olan semaglutid ve tirzepatid söz konusu olduğunda ise kilo geri alımı ayda 0,8 kiloya kadar çıktı.

Her tür kilo verme ilacı kullananlar tedavi sırasında ortalama 8,3 kilo verdi; ancak ilk yıl içinde 4,8 kiloyu geri aldı ve ilaçlar bırakıldıktan yaklaşık 1,7 yıl sonra başlangıç ağırlıklarına döndü. Özellikle Wegovy ve Mounjaro kullananlar tedavi sürecinde yaklaşık 15 kilo verdi, ancak tedaviyi bıraktıktan sonraki ilk yıl içinde 10 kilo geri aldı. Araştırmanın projeksiyonlarına göre bu kişiler 1,5 yıl içinde tüm kilolarını yeniden kazanıyor.

Ayrıca kan şekeri, kolesterol ve tansiyon gibi kalp-damar ve metabolik göstergelerdeki iyileşmelerin de tedavi kesildikten sonra yaklaşık 1,4 yıl içinde eski seviyelere döndüğü belirtildi.

Araştırmacılar ayrıca, tedavi sürecinde verilen davranışsal desteğin ortalama 4,6 kilo ek kilo kaybı sağladığını, ancak ilaç bırakıldıktan sonraki kilo geri alım hızını yavaşlatmadığını da not etti.

Ayrıca Bkz.ChatGPT Health tanıtıldı: Sağlıkta yapay zeka çağı başladı

West, “Bizi en çok şaşırtan şey, ilaç bırakıldıktan sonra kilonun bu kadar hızlı geri gelmesiydi” dedi. Gerçek yaşam verileri, obezitesi olan kişilerin yaklaşık %50’sinin GLP-1 ilaçlarını ilk 12 ay içinde bıraktığını gösteriyor. Bunun başlıca nedenleri arasında yüksek maliyet, yan etkiler ve erişim sorunları yer alıyor.

"Obezite kronik ve tekrarlayan bir hastalık"

Çalışmanın ortak yazarlarından Dr. Susan Jebb, sonuçların obezitenin kronik ve tekrarlayan bir hastalık olduğunu net biçimde ortaya koyduğunu söyledi. Jebb, elde edilen faydaların korunabilmesi için tedavinin sürmesi gerektiğini vurgulayarak, durumu tansiyon ilaçlarının uzun süreli kullanımına benzetti ve ömür boyu tedavi gerekebileceğini ifade etti.

Surrey Üniversitesi’nden Dr. Adam Collins ise dışarıdan verilen GLP-1 hormonunun vücudun kendi hormon üretimini azaltabileceğini ve duyarlılığı düşürebileceğini belirtti. Collins’e göre, bu “GLP-1 desteği” kesildiğinde iştah kontrolü zayıflıyor ve aşırı yeme riski hızla artıyor.

İngiltere’de 2024 başı ile 2025 başı arasında yaklaşık 1,6 milyon yetişkinin kilo vermek amacıyla GLP-1 ilaçları kullandığı, çoğunun bu ilaçlara özel reçetelerle eriştiği tahmin ediliyor. ABD’de ise her 8 yetişkinden biri hayatının bir döneminde GLP-1 ilacı kullanmış durumda.