Musk’tan Roma ve bedava ekmek çıkışı

Musk, pazartesi günü X üzerinden yaptığı paylaşımda Antik Roma’daki ücretsiz tahıl dağıtımını günümüz sosyal yardım politikalarıyla ilişkilendirdi. Tesla CEO’su, “Antik Roma’da da aynı sorunlarla karşı karşıya kalmışlardı” ifadelerini kullanarak serbest piyasa savunucusu Handre adlı hesabın paylaşımını alıntıladı.

https://x.com/elonmusk/status/2091592267496907239

Söz konusu paylaşımda Roma’nın MÖ 73 yılında yaklaşık 40 bin vatandaşına ücretsiz tahıl dağıttığı, MÖ 46’ya gelindiğinde ise aylık tahıl yardımı için sıraya girenlerin sayısının 320 bine ulaştığı belirtiliyordu.

Handre hesabı, Roma’nın bu sistemi sürdürebilmek için Sicilya, Sardinya ve Mısır’dan büyük miktarlarda tahıl ithal ettiğini ve bunun devlet lojistiği, vergiler ve fetihlerden elde edilen gelirlerle finanse edildiğini savundu. Fetih gelirleri azaldığında ise sosyal yardım yükümlülüklerinin devam ettiği ileri sürüldü.

Paylaşımın temel iddiası, sosyal yardımların zamanla bağımlılık yaratabileceği ve yardımların dağıtımını kontrol eden siyasi aktörlerin gücünü artırabileceği yönündeydi. Musk da bu değerlendirmeyi günümüz siyasetine uyarlanabilir bir örnek olarak görüyor.

Aynı Musk, insanların çalışmayacağı bir gelecek öngörüyor

Ancak Musk’ın sosyal yardımlara yönelik bu yaklaşımı, kendi gelecek öngörüleriyle harika bir şekilde çelişiyor. Musk uzun süredir gelecekte insanların çalışmak zorunda kalmayacağını ve yüksek gelir elde edeceğini savunuyor. Bu dönüşümün merkezinde ise Tesla’nın insansı robotu Optimus bulunuyor.

https://x.com/elonmusk/status/2072700088481182100

Musk, Optimus’un zamanla çamaşır yıkamaktan çocuk bakımına kadar çok çeşitli işleri yapabileceğini öngörüyor. Ona göre robotların üretimde ve günlük yaşamda yaygınlaşması, insanların çalışmak zorunda olmadığı ve paranın bugünkü anlamını yitirdiği bir toplumun önünü açabilir.

Buradaki temel soru ise bu bolluğun nasıl dağıtılacağı. Robotların insanların yaptığı işleri üstlenmesi tek başına, ortaya çıkan ekonomik değerin topluma eşit biçimde aktarılacağı anlamına gelmiyor.

Teknoloji tek başına evrensel gelir yaratmıyor

Ayrıca Bkz.Robot süpürge devinin otomobil rüyası kısa sürdü: Bölüm kapatılıyor

Bugünkü teknoloji seviyesi, 1826’da yaşayan insanların hayal bile edemeyeceği kadar gelişmiş durumda. İşlerin önemli bölümü halihazırda otomatikleşmiş durumda. İnternet sayesinde dünyanın herhangi bir yerindeki bilgiye saniyeler içinde ulaşılabiliyor ve cep telefonları fotoğraf çekmekten film üretmeye, karmaşık matematiksel hesaplamalar yapmaya kadar çok sayıda görevi yerine getirebiliyor.

Buna rağmen teknolojik ilerleme, elde edilen kaynakların otomatik olarak toplumun en yoksul kesimlerine aktarılmasını sağlamıyor.

Optimus da tartışma konusu

Musk’ın robotlarla ilgili önceki tahminlerinin tamamı da gerçekleşmiş değil. Musk, Ocak 2025’te Tesla’nın aynı yılın sonuna kadar yaklaşık 10 bin insansı robot üretmiş olacağını söylemişti. Ancak büyük ölçekli seri üretim henüz başlamış değil.

Optimus’un ileride yüksek sayılarda üretilebilmesi mümkün olsa bile bunun otomatik olarak kıtlığın sona erdiği ve insanların çalışmadan refah içinde yaşadığı bir toplum yaratacağına dair de bir garanti bulunmuyor.

İnsansı robotlar gelecekte fabrikalardan ev işlerine kadar çok farklı alanlarda önemli faydalar sağlayabilir. Ancak robotların üretkenliği artırması ile bu üretkenlikten elde edilen gelirin toplum genelinde nasıl paylaşılacağı birbirinden farklı meseleler.