Daha da ilginci doğalgaz tabanlı ısıtma sistemleri %44’de kaldı, yani ısı pompası Almanya’daki evlerin bir numaralı seçimi oldu. 

Devasa devlet desteği 

Tabii bunun en büyük nedenlerinden biri %70’e varan devlet teşviği oldu. Devlet özellikle doğal gaz kullananların ısı pompasına geçişi ve verimlilik gibi etkenleri dikkate alarak çeşitli aşamalarda maliyeti karşıladı. Bu sayede 300 bin ısı pompası için 3,8 Milyar Euro’luk bir hibede bulundu. Özellikle yeni binalarda yenilenebilir oranının en az %65 olmasını zorunlu kılan sistem sayesinde bu tür binalarda ısı pompası %74 pazar payına ulaşmış durumda. 

Ayrıca Bkz.Çin, dron sürülerini uzaydan şarj edecek yenilikçi sistem geliştiriyor

Jeotermal ısı pompası türleri:

Isı pompası teknisyeni sıkıntısı

Isı pompasının pazar payının daha hızlı büyümesini engelleyen yegane neden olarak sertifikalı montaj personeli eksikliği ve kalifiye iş gücü eksikliği gösteriliyor.

Bu sıkıntı siparişlerin beklemesine neden olurken projelerin hayata geçmesine engel oluyor. Yine de tüm bu sıkıntılara rağmen teknoloji Avrupa’nın 16 ülkesindeki toplam 28 milyon ünitesi ile kendini ispatlamış durumda. 

Hepsine değil, iyi teknolojilere destek

Almanya bu desteği verirken ısı pompası teknolojisinide seçici olarak geliştirmeye çalışıyor. Mesela Ocak 2025’den itibaren sadece şebeke ile iletişim kurabilen ve ona çok yük bindirmeyen modeller destekleniyor. Ocak 2026 itibari ile hava destekli ısı pompalarında sıkı ses sınırlamaları geldi ve artık sadece sessiz olanlar desteklenmeye başlandı. Ocak 2028’den itibaren ise sadece doğal ve atmosfere zararsız ısı değiştirici gazlar desteklenecek (Propan, CO2 gibi).

Hibrit sistemlerin yükselişi

İçinde bulunduğumuz yılda geçen seneki gibi bir %44 artış yerine, makul bir %10 büyüme bekleniyor. Yükselen trendler arasında ise soğutma işlevide sağlayan ısı pompalarının yeni satışların %38’ini oluşturacağı tahmin ediliyor. Isı pompası ve doğal gaz hibrit sistemlerinde yaygınlaşması bekleniyor. Bu hibrit sistemlerde ,çok soğuk kara kış günlerinde doğal gazdan yardım alıyorlar ve gerek kurulum maliyetleri yada ısıtma giderlerini düşürebiliyor. Devlet desteği yıllık ısınma ihtiyacının en az %65’inin yenilebilir enerji ile sağlanmasını yeterli görüyor.

Bina üstüne ticari ısı pompası:

Elektrikli kamyonların en önemli avantajlarından biri, Avrupa’daki sürüş kurallarıyla uyumlu olması. Uzun yol sürücüleri belirli sürelerde yasal olarak dinlenmek zorunda olduğundan, bu molalar aynı zamanda şarj için kullanılabiliyor. Bu sayede kamyonların operasyonel akışı ciddi şekilde bozulmadan şarj süreci yönetilebiliyor.

Ayrıca Bkz.Elektrikli çöp kamyonları hayat kalitemizi artırıyor

Elektrikli kamyonlar daha ucuza geliyor 

Tabii elektrikli kamyonlar yakıtta %40-70 arası tasarruf sağlarken, çoğu AB ülkesinde ücretli otoyollarda bedava veya indirimli olarak dolaşabiliyorlar. Son olarak bakım masrafları da çok düşük. Bakım harcamalarında %30-50 arası avantaj sağlıyor.

Elektrikli kamyonlarda büyük batarya olduğu için dizele göre ilk alım maliyeti fazla tutuyor ama sonuçta bu miktar yukarıda saydığım nedenlerin etkisiyle 3-5 senede kendini amorti ediyor. B uda sonuçta kamyonun ömrü boyunca 200-300 bin Euro arası dizel muadiline göre tasarruf yapmasına yani bu süre içerisinde yaptığınız tasarruf ile bir elektrikli kamyonu bedava alabiliyorsunuz.

Elektrikli kamyonlarda hızlı şarj sorunları 

Yukarıda yazılanlara göre her şey harika gözükse de sorun elektrikli kamyonların şarj ağı sıkıntısında. Elektrikli arabalarımız için bu sorun çözülse de (zira her yerde hızlı şarj istasyonları mevcut) ama elektrikli kamyonlar CCS ile 400 kW çekebilirken şimdilerde çıkan modeller ile kamyonlara özel MCS ile 750-1.2 MW arası hızlarda çekim yapmakta.

Genelde bu yüksek hızları tüm Avrupa’da bulmak oldukça çok zor. Sırf bu nedenle genelde özel otomobiller için olan 120-180 kW civarında olan istasyonlar ile yetiniyorlar. Tabii bazen yükü bırakmaları veya arabalar için olan yerlere zar zor girmeleri gerekiyor. Tabii diyebilirsiniz ki hemen yapalım, istasyon üretmek kolay. Doğru diyorsunuz yüksek güçlü DC istasyon hemen alınabiliyor ama alsanız da kursanızm da elektrik bulamıyorsunuz. Çünkü çoğu fabrika elektriğinden fazla bir elektrik arıyorsunuz ve bu megawatt’larca güç demek. Tabii bunu sağlamak için kilometrelerce yüksek gerilim hattı çektirmek ve yükseltme indirme trafoları kurmak devasa paranız olsa bile yıllar sürebiliyor.

Çift taraflı şarjın faydaları 

Avrupa Birliği'nin ise bu konuda bir araştırma projesi bu sorunu ciddi derecede çözme iddiasında. SPRIT-E adıyla başlanan proje MCS’lar üzerinden çift taraflı enerji aktarımını destekleyen teknolojiyi üretip test ediyor.

Geçtiğimiz günlerde yapılan test ile çift taraflı şarj sayesinde  MAN eTGX marka bir elektrikli kamyon ilk defa 325 kW gücü kamyondan şarj istasyonu aracılığı ile şebekeye bastı. Özellikle bölgesel ve senede 100 bin km’den az yol yapan elektrikli kamyonlar için geliştirilen projenin birden çok kullanım alanı mevcut. 

Devasa bir Powerbank gibi çalışan kamyonlar böylece boş yattıkları süre boyunca bataryası ile çok faydalı işler yapabilecekler. Bunlardan en öne çıkanı şebeke dengeleyici hizmetler ile şebekeden para kazanabilmeleri. Bildiğiniz gibi elektrik şebekeleri anlık yüksek güç veya güç fazlalığı ile uğraşmak zorundalar bu nedenle bu hizmeti sunanlara ödeme yapıyorlar.

Diğer bir kullanım alanı ise bulunduğu fabrikanın güç çekim dengesini sağlaması veya piyasada elektrik fiyatları üzerinden arbitaj yapması. Bunlardan ilki hat dengelemesi şöyle çalışıyor, diyelim ki 1 MW kapasiteli bir trafonuz ve bu seviyede bir güç anlaşmanız var bunun üstüne çıkarsanız ceza yeme ya da hattı çökertme ihtimaliniz var. Bu yüksek güç ihtiyacı durumunda kamyon devreye girip gerekli güç ihtiyacınızı karşılıyor.

Fiyat avantajı sağlayan arbitaj ise ucuzdan alıp pahalıdan elektrik satmaya dayanıyor. Saatlik elektrik tarifesinde iseniz gece düşük fiyattan alıp yoğun saatte bunun iki katına belki daha fazlasına satmanız mümkün. Bir diğer getiri ise PV’den gelen enerjiyi ucuza şebekeye satmak yerine gündüz kamyonda depolayıp akşam kullanabilir sonrada gece şebekeden tekrar ucuza alabilirsiniz.

Çok çok hızlı şarjın çözümü çift taraflı şarj desteği

Uzun mesafe elektrikli kamyonlar ise bazen ekstra hızlı kısa bir duraklama yapmaları gerektiğinde, bu bekleme durumunda olan kamyonlardan enerji çekerek çok çok hızlı şarj olabilecekler. Kısaca şarj istasyonunda o kadar güç olmayabilir ama bağlı olan diğer kamyonlar güç sağlayarak milyonlarca dolarlık elektrik çektirmeden tasarruf edilebiliyor.

Sonuçta yapılan hesaplara göre senede yapılan 100 bin km’nin 20 bin km’si bu şekilde bedavaya gelebiliyor. Üstelik tüm bu işlemler sonrası batarya sadece yıllık %0.3 degradasyona uğruyor. Bu bataryanın zamana bağlı yaşlanmasından çok daha az bir değer demek. Bu değerin ticari karşılığı sadece 200 € iken V2G ile yarattığı değer 5000 € civarında. 

Elektrikli çöp kamyonları ise mümkün olduğunca sessiz şekilde hareket eder, lift ve sıkıştırma için ekstra ses çıkarmazlar. Tüm bunlar siz yatağınızda uyurken duymanızın imkanı olmayan elektrik motorlarınca sağlanır. 

Üstelik bu devamlı dur kalk işi dizel motorlara deli gibi yük bindirip motorların aşırı yıpranmasına neden olurken elektrikli kamyonlarda dur kalk yaparken enerjinin büyük bir kısmı rejenerasyon sayesinde geri kazanılır. Bu sayede devasa aracın durma esnasında fren balatası eskimediği için o masraftan da kaçınılır. Günde sadece 80 km yol yapan ama 800 kez durup kalkan bir araç için bunlar çok önemlidir. 

Ayrıca Bkz.MG’den Porsche Taycan’a rakip: MG 07 görücüye çıktı

Macaristan’da yapılan akademik bir çalışmada on yıl boyunca bir elektrikli çöp kamyonu ile dizel çöp kamyonu karşılaştırılması yapılmış. Elektrikli kamyon 2000 hareketli parça yerine sadece 20 parça içerdiği için dizel kamyon bakım masrafları genelde dizelin 1/3’ü kadar.

Yakıt nedeniyle oluşan masraflar ise %80-90 arasında daha az. Üstelik bu elektrik masrafı belediyeler kendi elektriğini kendileri ürettebilme şansı nedeniyle tamamen sıfırlanabilir. Bu İstanbul gibi bir megakentte 2000 çöp kamyonunun, günde 200 bin litreden yıllık 3,5 milyar TL’lik mazotu harcamaması demek.

Elektrikli çöp kamyonun gürültü, enerji ve bakım masrafları dışında en büyük faydalarından birisi de sokaktaki o ağır egzoz konusundan kurtulmak. Bu koku dağılıyor gibi gözüksede aslında şehirde gün boyu kalmaya ve herkesi zehirlemeye devam ediyor. Düşünsenize İstanbul gibi bir şehirde bu dizel kamyonları elektrikli ile değiştirirseniz şehrin içinde günde 200 bin litrelik mazot yangınını da söndürmüş oluyorsunuz.

Herkesin merak ettiği maliyet konusuna gelirsek, dizel bir kamyon elektrikli kamyonun yarı fiyatına mal oluyor ve bir elektrikli kamyon için ekstra 5 milyon tl ödeniyor. Fakat elektriki çöp kamyonu yakıt ve bakım dahil yıllık 1 milyon tl tasarruf sağlıyor. Bu nedenle amortisman süresi 4-5 yıla düşmüş durumda. Böylece kamyonun 10 yıllık makul ekonomik süresi boyunca ilk beş yılda kendini amorti eden sistem, üstüne 5 yıl bedava çalışıyor.

Geriye sadece devasa bir şarj alt yapısı kurmak kalıyor. Bunun en verimli yolu, günde 3-4 defa çöp boşaltmaya gelen kamyonların bataryasını anında değiştirerek şarj problemi çözülebiliyor. Toplam 3 dakikada şarj olmuş versiyon ile değişen daha küçük bir batarya kullanılıyor ve 3 ton ekstra çöp taşır hale geliyor. Bu durumda yapılan hesaplara göre toplam batarya kapasite ihtiyacı %65 azalmakta (kWh bakımından). Üstelik bataryalar hep %30-80 arasında gidip geldiğinden strese girmiyor ve yüksek hızlı şarj olmadığından ömrü iki kat artıyor.

Dünyada şu anda toplam 21.000 civarı elektrikli çöp kamyonu olduğu tahmin ediliyor. Yani bu iş hayalden öte gerçeğe çoktan dönmüş durumda. Üstelik hidrojen ile olan rekabeti çoktan kazanmış bile zira hidrojen ile çalışan çöp kamyonu sayısı sadece 700 civarında.

Geçtiğimiz sene patlama yapan balkona takılan PV panellerindeki toplam güç sadece bir senede 0.5 GW ilave edilerek 1 GW seviyesine ulaştı. Bu panellerin en büyük özelliği tamamen tak çalıştır olması. Sistem birkaç panelden ve mikro inverter’dan oluşuyor. Toplam ev şebekesine verilebilecek güç 800 Watt ile sınırlanmış durumda. Bunun en büyük nedeni prizin ve elektrik hattının daha fazla kaldıramayacağı veya sigorta sistemin ev içinde oluşan aşırı akımları fark etmemesi. Son düzenlemeler ile kurulu güç 7 kW’a kadar yükseldi ama aktarılan güç 800W ile halen sınırlı dolayısıyla bu kadar büyük kapasite doğal olarak bir batarya gerektirmekte.

İnternetten al, kendin kur, fişe tak üretime başla

En büyük kolaylık balkon demirine asılabilen panellerden üretilen elektriğin herhangi bir ev pirizine normal bir fiş takarak aktarılması. Bu durumda priz artık elektrik vermek yerine, eve elektrik girişi yapılan bir hale dönüşüyor. Üstelik tamamen portatif olan bu sistemi internetten sipariş verip herhangi bir elektrikçiye ihtiyaç olmadan yasal olarak kendiniz kurabiliyorsunuz. Yapmanız gereken tek şey bir ay içerisinde internet üzerinden bir form doldurup kurulumu bildirmek. Taşınırken de söküp yeni bir eve kurmanız oldukça kolay.

Bu kolay izin sürecinin en önemli noktası ise üretilen elektriğin fazlasının asla şebekeye verilmemesi. Bu yüzden panellerden gelen elektriği çeviren inventer devamlı evin anlık tüketimini milisaniye bazında takip ediyor ve üretimi ona göre ayarlıyor. Kısaca siz diyelim ki 600 watt güneşten elektrik üretiyorsunuz ama evdeki tüketim o an için 400 watt. Bu durumda inverter çıkışını 400 watt’a ayarlıyor geriye kalan 200W heba oluyor.

Batarya kullanarak ürettiğini geceye saklama

Bu nedenle üretilen elektriğin fazlasını sonra kullanmak isteyenler bu internetten aldıkları paketlerle beraber batarya satın almaya başladılar. Böylece evde o an için yeterli bir tüketim olmasa bile gündüz ürettikleri elektriği gece tüketebiliyorlar. Mesela 2 kWh’lik 10-15 yıl ömürlü bir LiFePO4 tabanlı bir batarya ile öz tüketim değerini %80’e çıkarmak mümkün. Böyle bir bataryanın aşağı yukarı fiyatı 450€ civarında ve balkon paketleri içinde alınabiliyor. Bu paket sistemler günlük üretim, anlık öz tüketim ve bataryadan tüketim gibi bütün değerleri eğlenceli bir şekilde telefonunuzdan görmesini sağlıyor. İşin ilginç yanı, batarya maliyeti geri dönüş süresini neredeyse iki katına çıkarıyor.

Akıllı ev sistemi ile tüketimini güneşle eşleştirme

Anlayacağınız bedavaya yapabileceğiniz en iyi çözüm elektrik tüketimini gündüze kaydırmak ve yüksek güç tüketen cihazları vs. gündüz çalıştırmak. Fırın yemeklerini gündüz pişirmek ve elektrikli termosifon kullanıyorsanız gündüz ısıtmak en iyi çözüm. Varsa notebook, elektrikli bisiklet, skuter ve USB şarj aletlerini doldurabilirsiniz. Tabii bunları aynı anda yapmamak sırayla yapmak gerekecektir bunun içinde fişleri açıp kapayabilen akıllı bir ev sistemi ile öz tüketiminizi 2,5 kat arttırmanız mümkün.

Ayrıca Bkz.Türkiye, yenilenebilir enerjide rekor elektrik üretimi gerçekleştirdi

Üretilen elektriğin ekonomik değeri

Elektrik fiyatlarının 0,35 euro/kWh olduğu ortamda verilen 400€ ilen 800€  arasındaki ilk yatırım 2,5 ile 5 sene içerisinde kendini amorti ediyor. Panellerin kullanım ömrünün 20 yıldan fazla olduğu düşünülürse sistemin defalarca kat fazlasını çıkaracağı düşünülebilir. Yıllık ortalama 760 kWh üretim yapan bu sistemler ile Almanya’daki tipik bir bekar evinin yıllık ihtiyacı olan 1500 kWh’in yarısını karşılayabilir. Bu üretilen enerjinin tamamını harcarsanız şu cihazların tamamının elektriğini karşılarsınız.

• 1 buzdolabı 24 saat boyunca


• Evin tüm led aydınlatması


• Router modem ve access pointler


• Haftada 3-4 kez bulaşık ve çamaşır makinası 


• Günde birkaç saat tv ve notebook kullanımı

Bundan iki yıl önce 2024 yılında Almanya’da başlayan bu seferberlik artık Avrupalı ülkelerde hızla yayılıyor. Bunlar arasında Avusturya, Hollanda, Polonya, Belçika, Fransa, İtalya ve İspanya bulunuyor. İngiltere’de bu yıl yasallaşması planlanıyor. ABD'de ise işler eyalet bazında ilerliyor. Utah, Maine ve Virginya’da yasallaşma bitmişken, New York, Kaliforniya , Kolarado ve Maryland’te yasallaşma süreci devam ediyor. Bu konuyu değerlendirme aşamasına almış eyalet sayısı ise 27’ye ulaşmış durumda. Amerika’daki üretim sınırı Avrupa’nın 800 Watt sınırı yerine 1200 Watt olarak belirlenmiş.

Şehir, hem elektrik üreten hem de şehri ısıtmakta kullanılan kömür santrallerini yavaş yavaş kapatıyor. Elektriğin yerini rüzgar türbinleri ya da güneş santralleri almış olabilir ama şehrin ısıtma ihtiyacınıd a bir yerden karşılamak gerek. Bu nedenle musluktan, duştan ve hatta tuvaletten gelen enerjiyi geri kazanmaya çalışıyor. 

Ayrıca Bkz.Kömürle temiz enerji mümkün olabilir; Çin, kömürü yakmadan elektriğe dönüştürdü

Merkezi ısı şebekeleri özellikle Avrupa’da oldukça yaygın bir sistem. Mesela Hannover şehrinin merkezi ısıtma ağı 360 km uzunluğunda 95 °C civarında su ile besleniyor. Bu şebekede dolaşan sıcak su, evlerin ve endüstriyel tesislerin hem sıcak su ihtiyacını hem de ısıtma ihtiyacını yaz kış karşılıyor.

Kurulacak ısı pompası şebekeye yılda 235 GWh ısı sağlayacak ve hedeflenen ağırlıklı COP değeri yaklaşık 2,76 olacak. Bu rakam harcanan her kWh elektrik için toplamda 2,76 kWh ısı enerjisi üretildiği anlamına geliyor. Böylece 13.000 ila 15.000 konutun tüm ihtiyacı duş suyundan karşılanmış olacak. Toplam 56 Milyon Euro’ya mal olan yatırımın %40’ını Alman Federal Ekonomi ve İklim Koruma Bakanlığı karşılıyor.

Şehir birçok proje ile 2030 yılına kadar %70 oranında, 2040’da ise tamamen yeşil enerjiye  geçecek. Şu anda 50 tonluk İsveç’li Friotherm turbo kompresörleri montaj aşamasında. Sonbaharda teknik testler başlayacak ve 2027 gibi sistem devreye alınacak.

Sistem standart iki kapılı buzdolabını 24 saat boyunca hayatta tutacak şekilde tasarlanmış ancak siz seri bağlanan ve sadece bataryadan oluşan ek kutular ile bunu 4 güne çıkartabiliyorsunuz. Kurulumu ise aynı UPS gibi basit. Buzdolabının fişini cihaza, cihazın fişini de duvar prizine takıyorsunuz. Elektrik kesintisi anında 10 ms’de devreye giren sistem, buzdolabı dahil tüm cihazların jeneratör gibi önce kapanıp sonra açılmasını engelliyor.

Ayrıca Bkz.İsviçreli ABB, 1.2 MW'lık süper hızlı şarj ünitesini duyurdu

Firma tanıdık ve bilindik bir firma olmasına rağmen hem reklam amaçlı hem de bu ürüne erkenden ulaşmak isteyen müşterilere düşük ücretle erişim imkanı tanımak amacıyla başlangıç fiyatı olarak 759$'lık fiyat etiketi biçilmiş. Ancak lansman sonrasnda  fiyat 1300$’a çıkacak.

Chalmers Teknoloji Üniversitesi’ndeki araştırmacıların geliştirdiği karbon fiber kompozit batarya, alüminyum kadar dayanıklı olmayı başardı. Böylece şasiyi, kaputu, tavanı, tabanı ve hatta koltukların iskeletlerini bile batarya olarak kullanabilirsiniz.

[bkzdh=

En son ulaşılan 76 GPa değeri alüminyumun sertliğini geçmiş durumda, çekme dayanımı 100 MPa seviyesinde ve bu değer bir şeyler inşaa etmek için yeterli. Fakat batarya çevrim sayısı şimdilik 500-1000 seviyesinde. Araştırmacılar bu çevrim sayısını 2000’e çıkarmayı planlıyor. Batarya yoğunluğu ise 2021’de 24 Wh/kg iken bugün 30 Wh/kg seviyesine geldi ama araştırmacıların nihaii hedefi 100 Wh/kg. 

Ücretli bölgeye giriş ücreti günlük 9 dolar

Manhattan’ın 60. Cadde ve güneyinde uygulanan Congestion Relief Zone (CRZ) yani Trafik Azaltma Bölgesinde günlük 9 doları bulan ücretler alınıyor. Yapılan çalışmalara göre halkın %60’ı uygulamanın devam etmesi yönünde görüş bildiriyor.

Toplam 17.758 gözleme ve 6 aylık bir sürece dayanan çalışma hava kalitesi, hava durumu, araç akış hızı ve araç hacmi verileri üzerine odaklandı. İlk sonuçlara göre şehirde ciddi oranda bir hava kalitesi iyileşmesi gözlemlendi. Akciğerden vücudumuza giren ve bizi zehirleyen PM 2.5 partikül maddelerinde %22’lik bir düşüş gerçekleşti.  İşin ilginç tarafı ise bu hava kalitesi iyileşmesi sadece kısıtlı bölgede değil ona konuşu bölgelerde de yaşandı.

Ayrıca Bkz.Tesla FSD, Avrupa’daki ilk onayını aldı: Türkiye'ye ne zaman gelir?

Şehir içindeki araç trafiği otobillerde %9, ağır kamyonlarda ise %18 oranında düştü. Şehir içi araç hızları ortalama olarak %11 hızlandı. 

Bunun dışında şehir genelinde gürültü ve kazalar azalmasına karşın yaya trafiği ve mağazaların müşterilerinde önemli bir azalma olmadı. Metro kullanım oranı %7 arttı, araçlar daha az yakıt yakarak tasarrufta bulundu. Uygulama otobüs hızlarını da arttırdı. Bu artış %17 - %47 arasında oldu.

Holland Tüneli geçiş süresi, Pazartesi günleri

Ücretlerden elde edilen gelirin yıllık 500 milyon dolara ulaşması beklenirken, bu gelir metro yapımında ve toplu taşıma hizmetlerinin iyileştirilmesinde kullanılacak.

Şehir merkezine giden araç sayısı azaldıkça etraftaki trafik de doğal olarak azaldı. Ücretli bölgede bu oran %25 iken Bergen bölgesinde %14, Bronx'ta %10, Manhattan dışı %9, Staten adasında %5 oranında trafik rahatladı. Bu nedenle veriler aslında ücretli bölge dışındaki sürücülerin en büyük faydayı yaşadığı görüldü. Bu da yaşanan zaman kazancının tüm sürücülerin refahını haftalık olarak toplamda 21 milyon dolar arttırdığı anlamına geliyor.