Öncelikle resmi yazıyı özelden göndermek yerine doğrudan buradan paylaşmanın daha faydalı olacağını düşündüm; zira bu konuyu başından beri forumda birlikte istişare ediyoruz. Amacımız doğru bilginin ortaya çıkması olduğu için konuyu takip eden herkesin incelemesine açık durması en sağlıklısı olacaktır. Dilerseniz siz de MEB ve EGM'den gelen metinleri tam haliyle paylaşabilirsiniz, böylece başlığı okuyan herkes için eksiksiz bir kaynak oluşur.
EGM den bana gelen cevabı bir önceki mesajımda aktarmıştım; başvuru ve evrak kayıt detaylarının da görünmesi adına ekran görüntüsünü aşağıya ekliyorum. Aslında sizin paylaştığınız resmi cevapta da konu benzer şekilde ifade edilmiş: "...kavşak sistemi içerisinde bulunan ve dönüş yapacak olan araçların öncelikle dönüş kurallarına riayet ederek geçiş önceliği bulunan araçlara ilk geçiş hakkını vermesi gerekmektedir." Mevzuatımızda dönüş yapan sürücülerin uyması gereken temel kural, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 109. maddesinin (b) bendinin 8. alt bendinde düzenlenmiştir: "Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara geçiş hakkını vermek zorundadır." Dolayısıyla EGM'nin size ilettiği metinde de dönüş yapacak aracın öncelikle dönüş kuralına riayet etmesi gerektiği belirtiliyor. Bana gelen resmi yanıtta ise kontrolsüz T kavşak ve dörtyol kavşak senaryoları krokiler üzerinden sorulduğu için değerlendirme çok daha somut ve detaylı bir biçimde yer aldı.
Trafik birimlerindeki personelle yapılan sözlü görüşmelerde farklı yorumlar çıkması son derece doğal; zira ben de geçmişte emniyetteki uzman personelle konuştuğumda bana verilen bilgi CİMER cevabıyla birebir örtüşüyordu. Hatta daha önce Samsun Emniyet Müdürlüğünün bu kuralı anlatan eğitim slaytını da paylaşmıştım. Ancak takdir edersiniz ki uygulamada kişisel ve sözlü yorumlardan ziyade yürürlükteki yazılı mevzuat ve resmi kurum görüşleri esas alınır.
Eğer sistemde bir çelişki olduğunu düşünüyorsanız, paylaştığım resmi kayıt numarasıyla birlikte EGM'ye başvurup durumu yeniden değerlendirmelerini isteyebilirsiniz.
Milli Eğitim Bakanlığı konusuna gelince; bu kuralın tarihsel sürecini daha önce aktarmıştım. 1983 tarihli Kanun döneminde Avrupa müktesebatından alınan haliyle kurallar çoğunlukla sağ kuralı üzerinden anlatılıyordu. Zamanla trafiğin akışını sağlamak amacıyla 1997 Yönetmeliği ve özellikle 2000 yılında eklenen 8. alt bent ile doğru geçmekte olan aracın önceliği açıkça hükme bağlandı. Aradan geçen yıllar içinde MEB sınav sorularında veya sahadaki anlatımlarda bu geçiş döneminden kaynaklı farklılıklar yaşanmış olabilir. MEB'in "dönemin mevzuatına göre değerlendirilmeli" şeklindeki yanıtı da esasen bu kronolojik değişime işaret etmektedir.
Evrak kayıt ve başvuru numaralarını içeren CİMER ekran görüntüsünü aşağıda inceleyebilirsiniz:
Sizin cimer başvurusuna verilen cevap yazısının çıktısını alarak bulunduğum ildeki trafik denetleme şubesine gittim konuyu tekrar görüştük, Trafik Başkanlığı tarafından verilen cevabı şaşkınlık içerisinde karşıladılar. Şu ana kadar bu madde uygulamasının böyle olduğuna olacağına dair bir yazı gelmediğini ve özellikle kazalarda kusur tayinlerinde "eşdeğerli ve kontrolsüz kavşaklarda" ilk geçiş hakkının belirlenmesinde araçların dönüş yönünün önemsiz olduğunu, motorlu araçlar için sağdan gelen aracın geçiş hakkı olduğunu tekrar vurguladılar. Ortada egm trafik daire başkanlığı ile trafik denetim birimlerinin uygulamasında çelişkili bir durum oluştuğuna hemfikir olduk. Ancak, kendilerinin resmi bir görüş yazısı veremeyeceklerini söylediler. Buna mukabil "siz bakanlıktan bu maddenin uygulaması ile ilgili görüş alamaz mısınız?" dediğimde cevabın gelişi 1-1,5 yılı bulur, vatandaş olarak sizin dilekçelerinize daha kısa sürede cevap verirler demesi üzerine, hazır orada iken size verilen cevap yazısını başvuru tarih ve nosu ile ve kendi başvurumun kavşak krokisini ekli olarak bi dilekçe yazdım evrak kaydı yaptırarak kendilerine teslim ettim. Birkaç ay daha beklemede kalacağız...
Şunu tekrardan hatırlatmalıyım ki; "dönüş yapmakta olan araç düz gidene yol verir" kuralı mevzuatta geçerli olsa da ben sadece yürürlükteki hukuku aktarıyorum, bu kuralın doğru veya mantıklı olduğunu savunmuyorum. Bana kalsa mevzuat tam da sizin savunduğunuz şekilde olabilirdi, bu değişiklik sürücü kursları müfredatına dahil edilebilir ve mevcut tüm ehliyet sahiplerine e-Devlet üzerinden zorunlu bilgilendirme/uzaktan eğitim ve sınav uygulanabilirdi. Bu sayede Avrupa'daki kurallara tam uyum sağlanmış olurdu.
Aslında şubedeki arkadaşların verdiği tepki: "Bize böyle bir uygulama yazısı gelmedi, biz dönüş yönüne bakmadan sağdakini haklı sayarız" benim en başından beri vurguladığım mevzuat ile saha pratiği arasındaki kopukluğun bizzat kurum ağzından itirafı niteliğinde. Ha şunu da eklemeden geçemeyeceğim her trafik polisi de böyle düşünmüyor. Mevzuata göre bu durumu bire bir doğru değerlendiren polis arkadaşlarımız da var.
Ortaya çıkan tablo tam olarak şu:
Ankara (EGM Trafik Başkanlığı): Yönetmelik Madde 109'daki 8. bendi esas alarak "Dönüş yapan düz gidene yol verir" diyor (Sürücü kursları ve MEB sınavlarıyla aynı çizgide).
Saha (Trafik Denetleme Şubeleri): Mevzuattaki bu güncellemenin saha pratiğine yansımamış olması ve ispat zorluğu sebebiyle, eski Kanun alışkanlığı olan "Manevraya bakılmaksızın sağdaki geçer" ezberiyle kusur dağıtılabiliyor.
Eğer sizin dilekçenize de EGM Trafik Başkanlığı'ndan aynı yönde (düz giden önceliklidir şeklinde) resmi bir cevap gelirse, bu durum sadece bizim tartışmamızı değil; il müdürlüklerine gidecek olası bir uygulama genelgesinin de fitilini ateşleyebilir. Çünkü sahadaki memur ile merkezdeki başkanlığın aynı mevzuat maddesine taban tabana zıt yorum getirmesi hukuken sürdürülebilir bir durum değil.
Ancak merkezdeki bu kuralın sahaya inmesi her açıdan iyi mi olur derseniz, işte orada ciddi sakıncalar var!
Her ne kadar yürürlükteki kural anlattığım şekilde açık olsa da, bu uygulamanın sahada doğurabileceği açıkları ve adaletsizlikleri objektif olarak buraya ekleyeyim:
Kötü Niyetli Beyanlar (İspat Açığı): Kuralı tam netliğiyle bilen bazı uyanık sürücüler; aslında kavşakta dönüş yapıyor olmalarına rağmen soldan gelen araç kendilerine çarptığında kamera kaydı yoksa "Ben düz gidiyordum" beyanında bulunarak kendilerini haklı çıkarabilirler.
Aşırı Hız Yapan Sürücülerin Korunması: Ara sokaktan kontrolsüz kavşağa 80-100 km/s gibi aşırı bir hızla dalan araç, kavşakta kurallara uygun şekilde yavaşlayıp dönüş yapmaya çalışan araca çarptığında; mevcut kural gereği "düz gittiği" için her zaman haklı sayılacaktır. Oysa bu hızla gelen bir aracı görüş açısından fark etmek neredeyse imkânsızdır ve hız ihlali yapan tarafın sırf düz gidiyor diye kusursuz sayılması adalet duygusunu zedeler.
Kavşaklara Yavaşlamadan Girme Alışkanlığı:"Nasıl olsa ben düz gidiyorum, dönüş yapanlar bana yol vermek zorunda" özgüveni, sürücülerin kontrolsüz kavşaklara yaklaşırken hız kesme refleksini köreltmektedir. Oysa kontrolsüz kavşakların temel mantığı, her sürücünün geçiş hakkı olsa dahi yavaşlayıp yolu kontrol etmesidir. Kurallar Avrupa'daki gibi olsa ve kontrolsüz kavşakta her zaman sağdakine yol verilse, herkes yavaşlamak zorunda kalır ve kaza oranları ciddi ölçüde düşer.
İşte tam da bu sakıncalar yüzünden, Avrupa'daki gibi manevraya bakılmaksızın "sağdan gelen her zaman önceliklidir" kuralının net bir şekilde işletilmesi ve sürücülerin bu bilinçle eğitilmesi, sahadaki kaosu ve adaletsizliği önlemek adına çok daha sağlıklı olurdu düşüncesindeyim. Not: Bu saatten sonra bu eğitim bu ülkede verilebilir mi bundan da emin değilim. İnsanlarımız dönel kavşakta kavşağın içinde olan araçların yol üstünlüğüne sahip olduğuna bile alışamadılar ne yazık ki :)
Resmi yazışmayla birlikte yürürlükteki yasal zemin bana göre netleşmiş durumda. Bu noktada buradaki asıl tartışma "mevcut kural nedir" sorusu değil; bu kuralın neden herkes tarafından açıkça bilinmediği ve trafik güvenliği açısından doğrusunun nasıl olması gerektiği olmalıydı.
Gelecek resmi cevabı merakla bekliyorum, sonuçlandığında burada paylaşırsanız hep birlikte olayı netleştirmiş oluruz. Şimdiden teşekkürler!
Sizin bu yaklaşımınız sürücü psikolojisi açısından çok anlaşılır çünkü T-kavşakta kesintisiz uzanan yol gözümüze doğal olarak "ana yol", ona bağlanan dik kol ise "tali yol" gibi görünüyor.
Ancak mevzuatta T-kavşak veya 4 kollu kavşak diye ayrı bir tanım yok; levha bulunmayan tüm bu kesişimler tek bir çatı altında, sadece kontrolsüz kavşak olarak geçer.
T-kavşakta yan koldan gelen araç karşısı kapalı olduğu için mecburen dönüş yapmak zorundadır; 4 kollu kavşakta da sağdaki araç aynı dönüşü yaptığında iki manevra arasında hukuken hiçbir fark kalmaz.
Kısacası trafik kuralları göz alışkanlığına göre değil, her kavşak tipinde aynı işleyecek standart bir mantığa göre yazılmak zorundadır. Bu nedenle hukuk tekniğinde ya Türkiye'deki mevcut sistem gibi "Kavşak geometrisi ne olursa olsun dönen araç düz gidene yol verir, ve sağdaki aracın geçiş üstünlüğü" kuralı geçerli olur ya da Avrupa'daki gibi "Kontrolsüz kavşakta kavşak tipi ne olursa olsun düz veya dönüş yaptığına bakılmaksızın sağdaki araç geçer" kuralı işletilir;
Öncelikle resmi yazıyı özelden göndermek yerine doğrudan buradan paylaşmanın daha faydalı olacağını düşündüm; zira bu konuyu başından beri forumda birlikte istişare ediyoruz. Amacımız doğru bilginin ortaya çıkması olduğu için konuyu takip eden herkesin incelemesine açık durması en sağlıklısı olacaktır. Dilerseniz siz de MEB ve EGM'den gelen metinleri tam haliyle paylaşabilirsiniz, böylece başlığı okuyan herkes için eksiksiz bir kaynak oluşur.
EGM den bana gelen cevabı bir önceki mesajımda aktarmıştım; başvuru ve evrak kayıt detaylarının da görünmesi adına ekran görüntüsünü aşağıya ekliyorum.
Aslında sizin paylaştığınız resmi cevapta da konu benzer şekilde ifade edilmiş:
"...kavşak sistemi içerisinde bulunan ve dönüş yapacak olan araçların öncelikle dönüş kurallarına riayet ederek geçiş önceliği bulunan araçlara ilk geçiş hakkını vermesi gerekmektedir."
Mevzuatımızda dönüş yapan sürücülerin uyması gereken temel kural, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 109. maddesinin (b) bendinin 8. alt bendinde düzenlenmiştir: "Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara geçiş hakkını vermek zorundadır."
Dolayısıyla EGM'nin size ilettiği metinde de dönüş yapacak aracın öncelikle dönüş kuralına riayet etmesi gerektiği belirtiliyor. Bana gelen resmi yanıtta ise kontrolsüz T kavşak ve dörtyol kavşak senaryoları krokiler üzerinden sorulduğu için değerlendirme çok daha somut ve detaylı bir biçimde yer aldı.
Trafik birimlerindeki personelle yapılan sözlü görüşmelerde farklı yorumlar çıkması son derece doğal; zira ben de geçmişte emniyetteki uzman personelle konuştuğumda bana verilen bilgi CİMER cevabıyla birebir örtüşüyordu. Hatta daha önce Samsun Emniyet Müdürlüğünün bu kuralı anlatan eğitim slaytını da paylaşmıştım. Ancak takdir edersiniz ki uygulamada kişisel ve sözlü yorumlardan ziyade yürürlükteki yazılı mevzuat ve resmi kurum görüşleri esas alınır.
Eğer sistemde bir çelişki olduğunu düşünüyorsanız, paylaştığım resmi kayıt numarasıyla birlikte EGM'ye başvurup durumu yeniden değerlendirmelerini isteyebilirsiniz.
Milli Eğitim Bakanlığı konusuna gelince; bu kuralın tarihsel sürecini daha önce aktarmıştım. 1983 tarihli Kanun döneminde Avrupa müktesebatından alınan haliyle kurallar çoğunlukla sağ kuralı üzerinden anlatılıyordu. Zamanla trafiğin akışını sağlamak amacıyla 1997 Yönetmeliği ve özellikle 2000 yılında eklenen 8. alt bent ile doğru geçmekte olan aracın önceliği açıkça hükme bağlandı. Aradan geçen yıllar içinde MEB sınav sorularında veya sahadaki anlatımlarda bu geçiş döneminden kaynaklı farklılıklar yaşanmış olabilir. MEB'in "dönemin mevzuatına göre değerlendirilmeli" şeklindeki yanıtı da esasen bu kronolojik değişime işaret etmektedir.
Evrak kayıt ve başvuru numaralarını içeren CİMER ekran görüntüsünü aşağıda inceleyebilirsiniz:
< Resime gitmek için tıklayın >
EK DOSYA:
< Resime gitmek için tıklayın >
Bu mesaja 2 cevap geldi. Cevapları Gizle
Bu mesajda bahsedilenler: @kadobay