Evrensel Gelir & Temel Yaşam Giderleri Ücretsiz Hale Gelmesi Gerekiyor

dün (3402 mesaj)

Binbaşı

Konu Sahibi

Beyler/arkadaşlar selam. Geçenlerde forumda konuşulan bir konuydu, üzerine biraz araştırma yaptım ve durum düşündüğümüzden çok daha ciddi. Başlıkta da dediğim gibi: Devletlerin acilen evrensel temel gelir modeline geçmesi ve temel yaşam giderlerini ücretsiz yapması gerekiyor.

"Ya öyle şey mi olur, devlet herkese havadan ev, para mı verecek, komünizm mi bu?" demeden önce bir dakika dinleyin.

Bu artık bir hayal veya ütopya değil, şu an dünya devlerinin, koca koca uluslararası kurumların (IMF, Dünya Ekonomik Forumu falan) bas bas bağırdığı bir zorunluluk.
Neden mi? Haklı gerekçelerimi ve arkasındaki kapı gibi resmi kaynakları tek tek açıklıyorum:

1. Bu Sefer Gelen İşsizlik Dalgası Çok Farklı (Beyaz Yaka + Mavi Yaka Aynı Anda Gidiyor)
Eskiden sanayi devrimlerinde robotlar gelince "kas gücü" gerektiren işler biterdi ama yerine yeni işler açılırdı. Yapay zekâ ve robotik sanayisi bu döngüyü tamamen kırdı. Şu an ChatGPT, büyük dil modelleri ve gelişmiş robotlar bizim yerimize düşünmeye, yazmaya, kodlamaya başladı.

Resmi Rapor Ne Diyor? Dünya Ekonomik Forumu (WEF) ve IMF'nin son yapay zekâ raporlarına göre, dünyadaki mevcut işlerin %40 ile %60'ı yapay zekâ yüzünden ya tamamen yok olacak ya da optimize edilip insanlara gerek kalmayacak.
Önce veri analistleri, yazılımcılar, grafikerler, yani beyaz yakalılar darbe yiyor; hemen arkasından insansı robotların fabrikalara inmesiyle mavi yakalılar büyük bir işsizlik dalgasıyla karşı karşıya kalacak. İnsanlar çalışmak istese bile yapay zekâ maliyeti sıfıra indirdiği için şirketler insan çalıştırmayacak.

2. Çözüm: Evrensel Temel Gelir
İşsizlik bu kadar kitlesel hale gelirse, insanların hayatta kalabilmesi için devletin herhangi bir şart, çalışma zorunluluğu ya da gelir beyanı aramadan her vatandaşına düzenli bir maaş bağlaması gerekiyor.

Denendi: Finlandiya bunu resmi olarak test etti. Rastgele işsiz insanlara şartsız para verdiler. Sonuç ne çıktı biliyor musunuz? İnsanlar tembelleşmedi; aksine stresleri azaldı, hayata güvenleri arttı ve daha nitelikli işler kurmaya başladılar.
OpenAI'ın Sahibi Bile Bunu Fonluyo: ChatGPT'nin arkasındaki adam Sam Altman, ABD'de devasa bir "Şartsız Nakit Araştırması" (OpenResearch) yaptırdı. Alt gelir grubuna düzenli para verildiğinde insanların sağlık, barınma ve eğitim durumlarının doğrudan uçuşa geçtiği kanıtlandı.

3. Temel Yaşam Giderleri (Ev, Gıda, Sağlık) Neden Ücretsiz Olmalı?
Robotlar ve yapay zekâ sayesinde tarımda, inşaatta ve lojistikte üretim maliyetleri neredeyse sıfıra düşecek. Yani devlet için 1+1 ev inşa etmek ya da temel erzak sağlamak artık yük olmayacak.
Sistem tam olarak şöyle olmalı:

18 yaşını geçen her vatandaşa başını sokabileceği 1+1 bir sosyal konut verilmeli.
Devlet hastanelerinde sağlık zaten tamamen ücretsiz olmalı.
Aylık düzenli bir gelir desteği (örneğin bekarsa 30 bin TL + erzak + metrobüs/ulaşım kartı) şartsız şurtsuz hesaba yatmalı.

Buradaki amaç şu: Hiçbir vatandaş açlık ve sokakta kalma korkusu yaşamayacak. Hayatta kalma derdi biten insan, köle gibi niteliksiz işlerde sömürülmek zorunda kalmayacak.
"E Herkes Yatacak mı O Zaman?"
Hayır, sistem kapitalizmi tamamen öldürmüyor. "Ben daha ileri seviye yaşamak istiyorum, 3+1 evim olsun, altıma arabamı çekeyim, lüks tüketime gireyim" diyen adam yine gidecek, yapay zekânın henüz yetmediği yaratıcı alanlarda çalışacak, üretecek ve daha çok kazanacak. Ama sistemin en altındaki adamın yaşam hakkı devlet güvencesinde olacak.
Özetle
Eğer devletler acilen bu robotların, yapay zekâ şirketlerinin kârlarını vergilendirip (buna ekonomi literatüründe Robot Vergisi deniyor) halka evrensel gelir olarak dağıtmazsa, çok değil birkaç yıla dünyada büyük bir kaos çıkar. Çünkü kimse maaş alamazsa, şirketlerin ürettiği o mal ve hizmetleri satın alacak müşteri de kalmaz ve bütün küresel ekonomi çöker.
Devletin acilen evrensel gelir modeline ve temel yaşam giderlerini ücretsiz hale getirmeye başlaması şart.

Zaten Elon Musk'ta bu konuyla alakalı hatırlarsanız, emeklilik fonuna ihtiyaç kalmayacağını para dengesizinin tamamen değişeceğini söyledi önden.
Arkadaşlar durum ciddi ve şart.

Bu konu ne zaman Türkiye'nin ya da dünyanın gündemine gelir bilmiyorum ama mecburlar.

Merak edenler için kaynaklar:

World Economic Forum (WEF) - The Future of Jobs Report (Yapay zekanın beyaz/mavi yaka istihdam etkileri)
International Monetary Fund (IMF) - Gen-AI: Artificial Intelligence and the Future of Work (Gelir adaletsizliği riskleri)
OpenResearch / OpenAI - The Unconditional Cash Study (Şartsız temel gelir ampirik sonuçları)

M

mechatengu

20 sa. (2309 mesaj)

Yüzbaşı

En alttaki insana bunları sağlarsan çöpü kim toplayacak?

Bu mesaja 1 cevap geldi.

P

Periah

17 sa. (29004 mesaj)

Yarbay

Kendi giden arabalar , rast food restoranlarinda kendinin sipariş verdiğin ekranlar , migroslarda insansız kasalar .

Bütün bunlar yayılırken yüzde 25 Genç işsizliği

Açıkçası ekonomiler artık iş uretemiyor. Verimlilik adı altında pekcok sektör insandan arındırılır ve arındırılıyor.

Şimdi bu Ai ve insansı robot devrimi olacaksa evrensel temel gelir gerekli nitekim hem ağır bir işsizlik var hemde zaten işlerin cogunu pekcok yerde devlet veriyor. Devlet işinde calissnlarin çoğunun yattığı da bir sır değil .

< Bu ileti mobil sürüm kullanılarak atıldı > Bu mesaja 1 cevap geldi.

Bu mesajda bahsedilenler: @mechatengu

P

pskillercheto

17 sa. (23230 mesaj)

Yarbay

sol liberal, özgür demirtaş gibi yahudi efendileri için ağız patlatanların saçmalıkları ile dünya dönmüyor.

hani ne oldu? Almanya "4 gün çalışma" düzenine geçiyordu? şimdi haftada zorunlu çalışma saatini 40'dan 48 saate çıkarmak istiyor.

sağlık bedava olacaktı. şimdi çalışamyan eşlerden de her ay 320 euroluk aylık sağlık sigortası ödemesi istiyor.

milei sözüm ona arjantini uçuracaktı. halkı açlıktan kıvranıyor. metroların çalışma saatleri yarıya düşürülmüş vs.

lan olm! ekonomi= çalmazsın, topladığını halka eşit paylaştırırsın. he eğer mümkünse zenginden daha fazla alırsın ama zenginin de önünü kesmezsin. yada işte Atatürk'ün devletçilik anlayışı modeli de diebilirsin.

bak almanya'ya! bunca şeye rağmen hala arap ve zencilerin aylık 7000 euro yardımlarına dokunmayacak. çalışan enayi köpek gibi çalışacak.

sistem oraya varıyor. cahil solcu almanlar ise analarından kalma evlerde yaşadıkları ki bir kısmı her gece ot şilşa dan kafayı buluyor vs. daha batan almanya ile tanışamadılar. o yüzden hala sol liberal gibi saçma sapan gerçekten uzak partilere oy atıyorlar.

M

mechatengu

15 sa. (2309 mesaj)

Yüzbaşı

İyi bunların olmasına daha var ki? sorun da burada zaten.

Evrensel temel gelir için üretim patlamasına ihtiyaç var. İnsanlık tarihinde 3 tane devrim oldu.

Tarımın bulunması - Yiyecek patlaması yerleşik hayata geçiş. İş bölümleri.
Sanayi devrimi - Üretim patlaması uzmanlıkların ortaya çıkışı.
AI ve otomasyon - Bu devrim ise daha olmadı bu devrimin daha başındayız.

Üretim patlamasının olması için bir çok şartın gerçekleşmesi gerekiyor :
Yenilenebilir ucuz enerji. (Değirmen falan değil Füzyon vs). Elektriğin depolama ve iletim kapasitesinin artması.
Mavi yakayı bitirecek robotların seri üretimi vs..

Bunlar olmadan üretim patlaması olmaz. Üretim patlaması olmadan da evrensel gelire geçersen enflasyondan başka bir şey elde edemezsin. Önce para karşılığı alınabilecek mal ve hizmetlerin artması gerekiyor.

Yukarıdaki arkadaş İskandinav ülkelerinden örnek vermiş. Bizim ürettiğimiz katma değer o ülkelerin ürettiği katma değer ile bir mi?

Finlandiya'nın elinde bu kadar ahlaki seviyesi toplum bilinci yüksek entelektüel birikimi yüksek bir millet varken istediği siyasi ekonomik sisteme geçebilir. Komunizm bile bir yere kadar işler Finlandiya'da. (toplum bilincinin yüksek olmasından ötürü)

Ama sen geçemezsin. Senin elinde bütün işsizlere 1+1 ev yol yemek 30k verecek varlık yok.

Bu mesajda bahsedilenler: @Periah

H

hakanssen

4 sa. (156 mesaj)

Teğmen

Ünlü Spielberg filminde Captain John Miller, private Ryan'a "earn this" (filmin başına gönderme yaparsak) yani "deserve it" deyip ölüyordu. Er Ryan'ın bu dileğin hakkını verdiğinin "örnek vatandaşlardan oluşan geniş sülale fotoğrafları ile" vurgulanması benim tahminim yapımcılar açısından filmin en önemli sahnesiydi.
"Havadan" ev ve iş sahibi olacaklar hakkını Er Ryan gibi verirlerse Finlandiya'yı bilmem ama dünyanın bir çok yerinde ciddi sorun olacaktır diye düşünüyorum. Ancak önyargılı olmamak lazım, sonuçlarından emin olmak için minimum 30-40 sene gerektiren bir "girişim" bence, en azından "pilot bölgeler"de ki sonuçları yorumlamak için bir 10-15 sene beklemekte fayda var.
Diğer yandan, konunun özünde üretim/tüketim olduğuna katılıyorum. Ancak gelişen teknoloji ile üretimde "insan gücünün" payının azalacağı görüşü bana biraz 1990'larda çok ses getiren "tarihin sonu" makalesini hatırlatıyor. İnsanlık tarihinde ara ara "the end of history's stories" prim yapıyor ama pek uzun sürmüyor. Bu dönemler genelde biraz "sancılı" geçiyor, (tüketim toplumunu ayarlamak kolay olduğundan) "üretim toplumu"nun yeni düzen/şartlarının belirlenmesiyle atlatılıyor.

Bahsettiğim filmin yapımcı/yönetmeni açısından ufak bir not düşmeden geçemeyeceğim:

https://www.youtube.com/watch?v=WRS9cpOMYv0

https://www.google.com/search?q=er+ryan+en+pahal%C4%B1+sahne&oq=er+ryan+en+pahal%C4%B1+sahne&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigATIHCAMQIRigAdIBBzc3NmowajeoAg-wAgE&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8

En dip not: "Dünyayı yönetenler" nüfus artsın mı istiyorlar, azalsın mı istiyorlar, "zırt pırt" karar değiştirmeseler insanlık tarihinde (birazcık olsun) daha fazla huzur olmaz mıydı?

< Bu mesaj bu kişi tarafından değiştirildi hakanssen -- 29 Mayıs 2026; 13:19:32 >