|
Dolby İle Kayıt Yapmak Dolby bir gürültü azaltım sistemi ve devresidir. Elektronikte bu tür devrelere "compander" (sıkıştırma-genleşltirme) devresi adı verilir. Bunun bir başka örneği DBX sistemidir. Kaset ve şerit teypte başlıca gürültü kaynağı manyetize olmayan metal partiküllerin kasedi çalarken ürettiği rastgele sinyaldir çünkü okuma kafası her türlü manyetik akıyı okur. Bu tür gürültüye teyp hışırtısı denir ve biraz yüksek frekanslıdır. Kasedi çalarken eğer gürültülü bir müzik (rock vb.) dinliyorsak bu hışırtıyı duymayız ama bir şarkıdan diğerine geçerken aradaki 4-5 saniyelik boşlukta rahatça duyulur. Bu hışırtı aynı zamanda sakin tonlu, düşük volümlü şarkılarda da duyulur, özellikle klasik müzik kayıtlarında daha çok duyulur çünkü klasik müzik doğası gereği inişli çıkışlı, dinamik aralığı/erimi en yüksek müzik türüdür. İşte Dolby bu gürültüyü azaltmak için ortaya çıktı. Teyp hışırtısı yüksek frekanslı olduğu için, Dolby devresi bir şarkı kaydedilirken, şarkının yüksek frekasnlı kısımlarını 10 dB kadar düşürerek (sıkıştırarak) kaydeder. Çalarken de aynı kısımları 10 dB kadar yükseltir (genleştirir). Bu esnada müzik sinyalinden bağımsız olarak arka planda var olan hışırtı sinyali yükseltilmediği için hışırtı sinyali ile müzik sinyali arasındaki fark 10 dB'e kadar açılır. bu da hışırtının daha az duyulmasına neden olur. Dolby'nin çalışma yöntemi kısaca böyle. Peki Dolby düğmesi üzerindeki B, C ve varsa S harfleri ne anlama geliyor? İlk çıkan Dolby devresi 60'lı yılların ortalarına doğru Dolby A adıyla piyasaya sürüldü ve sadece kayıt stüdyolarındaki profesyonel ekipmanlarda yer aldı. Bunun tüketici tipi daha sonra ikisi arasındaki farkı vurgulamak için Dolby B adıyla piyasaya sürüldü. Her iki devre de maksimum 10 dB'e kadar gürültüyü baskılayabiliyordu. Aradan yıllar geçti. bazı kayıtlarda 10 dB farkın yetmediği görülünce aslında üst üste binmiş 2 Dolby B devresi olan Dolby C devresi (çipi) satışa sunuldu. Satış derken yanlış anlaşılma olmasın, Dolby devresi Dolby laboratuvarları adı verilen bir şirket tarafından tasarlanıp, devre şeması dek ve çip üreticilerine lisanslanıyordu, Dolby labratuvarlarının kendisi bir devre üretmiyordu, sadece Dolby devresinin fikri mülkiyet haklarını elektronik üreticilerine lisanslıyordu. Sonuçta Dolby bir üretici değil, Ar-Ge şirketiydi ve Amerikan firmasıydı. Dolby C doğal olarak iç içe geçmiş 2 Dolby B devresi olduğu için 20 dB'e kadar gürültü azaltımı sağlayabiliyordu. Dolby C 70'lerin sonunda ortaya çıktı ve 90'ların başlarına kadar üretilen deklerde Dolby B ve C olarak bir arada yer aldı. 90'ların başlarında Dolby laboratuvarları yepyeni bir Dolby devresiyle ortaya çıktı: Dolby S. Bu devre diğer ikisinden daha farklıydı ve diğer ikisinin yetersiz kaldığı ya da başarısız olduğu sinyal tiplerinde dahi başarı göstermek üzere sıfırdan tasarlanmıştı. Ama maalesef geç kalmıştı. Kaset bir medyum olarak ölmek üzereydi ve son yıllarını yaşıyordu. O yüzden 90'ların çoğu ucuz, giriş seviyesi dekinde Dolby S yoktur, sadece üst seviye 90'lı yılların deklerinde görülür. Zaten 96-97 gibi de dek üretimi neredeyse son bulmuştu. Dolby S 24 dB'e kadar gürültü azaltımı sağlayarak hemen tamamen teyp hışırtısını yok ediyordu. Sonuçta deklerde bu üçünün birden neden yer aldığını, en iyisi hangisiyse sadece onun olması gerektiğini düşünebilirsiniz ama geriye doğru uıyumluluk zorunluluğu yüzünden üçü de varlar aynı dekte çünkü elinizde Dolby B ve C ile kaydedilmiş bir kaset koleksiyonu varsa ve sadece Dolby S içeren bir dek satın aldıysanız bu kolesiyonu nasıl dinleyeceksiniz? O yüzden hepsi birden bir dek üzerinde yer alırlar. Şimdi gelelim Dolby ile nasıl kayıt yapılacağına... Bir kasede kayıt yaparken kaset teybin aşırı sature olmaması için kayıtmetre üzerindeki 0 dB işaretine dikkat ederiz. Anlık sıçramalar hariç genel sinyal seviyesinin 0 dB sınırını aşmamaya, anlık sıçramaların da +2/+3 dB seviyesini aşmamasına özen gösterirsek kaliteli bir kayıt yapmış oluruz. Fakat Dolby açık olarak kayıt yapacaksak, bu defa 0 dB sınırını değil, floresan/LED metre üzerinde yer alan Dolby işaretini üst sınır olarak referans almalıyız. Aşağıda Trio KA-5100G modeli deke ait bir FL-metre görüyoruz: < Resime gitmek için tıklayın > Metre üzerinde -2 dB ile 0 dB arasında bir yerde yer alan sırt sırta vermiş bir çift D işareti görüyoruz. Şunun gibi bir şey: "Dᗡ". İşte bu işaret Dolby işaretidir ve Dolby ile kayıt yapılırken aşılmaması gereken sinyal seviyesini gösterir. Bu işaretin yeri markadan markaya değişir. Sadece tüm Nakamichi dekler, bazı Denon dekler ve hatırlayamadığım bazı başka modellerde yeri 0 dB ile aynıdır. Diğer markalarda ya -1,2 dB, ya da +2,8 dB civarındadır. Bunun nedenlerine girmek istemiyorum. sadece kullanılan standartlarla ilgili diyorum. Bazı üreticiler DIN, bazı üreticiler ANSI standardını kullanıyor. Nakamichi ise baştan beri kendi standardını uyguladı ve Dolby referans noktası ile metrenin 0 dB noktasını eşit olacak şekilde metrelerini kalibre etti. Denon da bazı deklerinde Nakamichi'ye uydu. Mesela Denon DRM-700 modelinin FL-metresi gibi: < Resime gitmek için tıklayın > Dolby ile kayıt yaparken bu Dolby işaretine sadık kalarak kayıt yaparsanız kayıtlarınız aslına sadık (hi-fi) olur. Yoksa orijinal sinyal ile kaydedilmiş sinyal arasında sapmalar olacaktır. Not: Nakamichi deklerin çoğunda metre üzerinde Dolby referans işareti bulunmaz. Çünkü 0 dB noktasına karşılık geldiği için Dolby açık veya kapalı fark etmeksizin metrede 0 dB noktasına göre seviye ayarlanacaktır. İşte bazı örnekler: Nakamichi CR-5: < Resime gitmek için tıklayın > Nakamichi CR-1A: < Resime gitmek için tıklayın > |
|
Daha eski deklerdeki Dolby NR bildiğimiz Dolby B'dir. Dolby C çıkmadan önce Dolby B demeye gerek duymamışlar çünkü başka Dolby olmadığı için numaralandırmaya gerek yokmuş, sadece Dolby NR demeleri yeterliymiş. Sonundaki NR ingilizce Noise Reduction (Gürültü Azaltma) kelimelerinin baş harfleri. Dolby A hiç bir zaman tüketici elektroniğinde yer almadı. Dolby A sadece profesyonel stüdyo kayıt ekipmanlarında vardı, ev tipi kaset deklerde hiç olmadı ama bazı eski makara deklerde vardı. MPX ya da Multiplex filtre FM radyodan kayıt esnasında kullanılan bir filtredir. FM radyo yayın sinyalinin içinde 19 KHz frekanslı bir pilot sinyal bulunur. Bu sinyal stereo sinyalin demodülasyonu için gereklidir. Alıcıya 38 KHz'de stereo sinyal olduğu bilgisini iletir. İşin burası teknik, bilmeye gerek yok. Bize gerekli olan bilgi ise şu: FM radyodan kayıt yaparken Dolby kullanabiliriz fakat Dolby devresi bu frekansla uyumlu değildir. Onun için FM radyodan kayıt yapmadan önce bu 19 KHz pilot sinyalin filtre edilmesi gerekir. O nedenle çoğu dekte MPX filtre ve Dolby düğmeleri birbirleriyle ilişkilendirilmiştir. Fakat plaktan veya CD'den kayıt yaparken MPX filtre kullanmaya gerek yoktur. Bu durumda Dolby tek başına kullanılabilir. Özetle; FM radyodan kayıt yapıyorsan ve Dolby kullanacaksan MPX filtresi mutlaka açık olmalıdır. Onun dışında MPX filtresinin açık olmasına gerek yoktur. bazı radyolarda MPX filtresi bulunur ama çoğunda bulunmadığından bu filtreyi kaset deklere koyarlar. Senin dek gibi bazı deklerde MPX filtre düğmesi ile Dolby düğmesini tandem olarak birbirine bağlamışlar. Dolby kayıt yapmak istediğinde zorunlu olarak MPX filtresini de açman gerekiyor. FM kaydı yapılırken MPX filtre unutulmasın diye böyle yapmışlar. Diğer kaynaklardan kayıtlarda ise MPX filtresinin açık kalmasının bir önemi yok çünkü filtre giriş sinyalinde 19 kHz pilot sinyalini arıyor, bulamazsa bir şey yapmıyor. Yani açık olsa bile sadece FM sinyali üzerinde çalışıyor. Not: Unkapanı için Dolby kullanmanın ek bir maliyeti yok. Sonuçta kayıt yaparken Dolby düğmesini açacaklar o kadar. Ama unkapanı genellikle en ucuz, en dandik kasetleri kullandı. Arada biraz daha kaliteli kaset kullananlar da oldu ama çoğunluğu ucuz kaset kullandı. Hazır kasetlerde Dolby'nin pek kullanılmamasının nedeni Türkiye'de Dolby'li cihazların yaygın olmayışıydı. Öyle her evde kaset dekli müzik seti yoktu. Müzik arabalardaki teyplerde ve evlerde boombox tabir edilen basit stereo radyo-teyp alıcılarda dinleniyordu ve bu cihazların ezici çoğunluğunda Dolby yoktu çünkü Dolby maliyetli bir şey, sonuçta sattığınız her cihaz için Dolby laboratuvarlarına bir telif bedeli ödüyorsunuz. O yüzden ucuz, dandik cihazlara üreticler Dolby koymadılar. zaten bu cihazlar teyp hışırtısını belli edecek kadar kaliteli ses vermiyorlardı. O nedenle Türkiye'de satılan hazır kasetlerin büyük çoğunluğu Dolby olmadan kayıt edilip satıldı. Yani fakirlik işte. O zamanlar çok az insanın evinde müzik seti vardı da o yüzden. |
| Eve gittiğimde bende bakıyım arşivdeki kasetlere belki vardır Dolby kayıtlı arşivde. |
|
Şuradan bi sorun isterseniz https://www.facebook.com/groups/2388914648101607 |
Arkadaşlar merhabalar. Geçen hafta İstanbul'da Şükrü Bedir abimizin yanındaydım. Kendisi Hi-Fi ve Hi-End piyasasındaki sayılı kişilerden birisi. Gün boyunca cihazları inceledim karıştırdım. Cihazlarla ilgili saatlerce sohbet ettik. < Resime gitmek için tıklayın > |
|
Aslında 4 tane 3 kafa aldım. Biri fotolarda görünmüyor. Sony TC-K515s Sony TC-K570 (fotoda gördüğünüz) Denon DRM-800 Denon DRM-22 |
|
Sony TC-WE835s (2 adet) Sony MDS-JE520 (MiniDisc) Denon DRM-540 Denon DRW-580 (2 adet) Aiwa AD-R707 Yamaha KX-W592 ( Kendinden ön kayıtlı 4 adet ekolayzerlı ve 3 seviye surroundlu) Yamaha KX-W392 Technics TR-575 Teac AD-500 (CD-Kaset) 3 kafalar hariç diğerlerini satmak üzere aldım. 3 kafaları daha sonra düşüneceğim. |
İlana koyar koymaz satıldı. Aiwa AD-R707 https://www.youtube.com/watch?v=3LTmQ2SSoEo&feature=youtu.be |
| Çok teşekkürler Abi,evet sanki sıfır gibi ,içi dışı pırıl pırıl bir cihaz.Belkide yıllarca yattı bir kenerda 20 yıldır kaset işi meraklısı hariç bitti zaten. |
| Cihaz çok güzel hayırlı olsun yeniden. Dediğiniz gibi line-in den yapılmayan video kayıtları telefondan telefona farklılık gösteriyor. Eminim ki cihazı canlı canlı dinlemenin keyfi bi başkadır. Güle güle kullanın. Tam koleksiyonluk bir ürün. |
|
Merhaba arkadaşlar, uzun yıllardır kullanmadığım Sony K790ES Kasetçalarımı satmaya karar verdim. İlgilenen olursa, ben de yatacağına hiç olmadı zevkle kullanacak bir < Resime gitmek için tıklayın > meraklısına gitsin. |
| Temiz cihaz,hep bir es serisi cihazı merak etmişimdir bu aralar Tc-k970es için teklif verdim. o olmazsa ben düşünebilirim. |
| Ellerinize sağlık kayıt çok iyi olmuş. Ben de hemen araştırayım bu cihazı. |
| Elinize sağlık. Telefona bağlanabilen harici bir line-in cihazı kullanırsanız kayıtlarınız çok daha kaliteli olur. |
| Elinize sağlık cihaz kaset kapağını kapatırken ister istemez bir gülümseme oluştu yüzümde çok güzel |
|
Bazı deklerde 400/1 khz hz veya 10 khz sinyal üreten osilatör olur. Bu osilatörü kullanarak her iki frekansata 5'er dakikalık veya 3'er dakikalık kayıt yaparsın. Bu esnada dekin çıkışını ya bir osiloskoba ya da frekans analizörüne bağlayıp çalmaya başlarsın. monitor düğmesini tape olacak seçilde ayarlarsın. Kayıt yaparken bias düğmesini sağa sola çevirip ekranda en düşük distorsiyonu ya da en yüksek sinyal netliğini yakaladığında düğmenin o kaset için ama sadece o kaset için doğru ayarını bulmuşsun demektir. Bunlar olmayınca mecburen kulağa bel bağlarsın. kayıt yaparken monitör tuşunu tape tarafına alıp bias düğmesiyle oynarsın. En güçlü ve temiz basla en iyi tizi elde ettiğin nokta bias düğmesinin o kaset için doğru ayarıdır. Sonra kaydı yeniden başa alıp başlatırsın. Kulakla tespit cihazla tespit kadar hassas olmasa da iyi sonuçlar verir. Fazla bias sinyali tizleri öldürür, az bias sinyali kayıt kalitesini düşürür. Analog kayıt bir tür sanattır. kaset dekler ve makara dekler o yüzden muhteşem cihazlar zaten. Her defasında en iyi kayıt ayarlarını yakalamak hem zahmetli hem de bir o kadar zevkli bir uğraştır. |
| Evet Sony'de auto cal dışında bir seçeneğin yok, cihaz manuel kayıt için pek imkan vermiyor. Harman hangi model bilmiyorum ama auto monitor olabilir. eğer 3 kafaysa. 3 kafa değilse zaten monitor özelliği olmaz. Bu durumda bias düğmesini bir dizi kısa kayıt yaparak ayarlaman gerekir. Uğraşmak istemiyorsan orta konumda tutman yeterli olacaktır. |
Dolby gürültü azaltmanın hard rock, disco vb. gibi, düşük dinamik erimli, yüksek volümlü ve gürültülü müzikler üzerinde bir etkisi yoktur. Bu tür müziklerin kaydında kullanılmasa da olur ama mesela klasik müzik kaydediyorsanız ve müzikte çok sessiz pasajlar varsa, arka plan kaset hışırtısı duyulur. Arka plan kaset hışırtısı duyulmasın diye rec level (record level) artırılırsa, bu defa klasik müziğin yüksek volümlü pasajları kırpılır. Bu nedenle klasik müzik kayıtlarını Dolby açık yapmak gerekir. Keza hafif, ritmik olmayan slow müzikler de Dolby ile kaydedilse fena olmaz. Herhangi bir şarkıda sesssiz ya da sadece hafif vokal olan kısımlar varsa, o şarkı Dolby ile kaydedilmelidir, yoksa sesi açtığınızda arka plandaki kaset hışırtısı duyulur.
Dolby B 10 desibele kadar, Dolby C 20 desibele kadar, en son çıkan Dolby S ise 24 desibele kadar arka plan kaset hışırtısını dibe iter. Bunlar pik değerler, sinyalin durumuna göre dinamik olarak daha düşük seviyelerde gürültü azaltma gerçekleşecektir.
Türkiye'de üretilen hazır kasetlerde Dolby kullanılmadı. varsa bile çok nadirdir, ben denk gelmedim çünkü Türkiye fakir bir ülke olduğu için insanlar hazır kasetleri deklerde ve amfilerde değil, basit, ucuz kasetçalarlarda dinliyorlardı ve bu tarz cihazlarda Dolby dekoder olmazdı. Zaten hazır kasetler de en adi ferrik kasetlerden olurdu, ucuz olsun diye. Hey gidi günler...
Not: Bir yanlış anlama olmaması için söylüyorum. Bir kaset Dolby ile kaydedilmemişse mutlaka dolby kapalı dinlenmelidir. Dolby ile kaydedilmeyen bir kasedi Dolby açık dinlerseniz tizleri şişirirsiniz. Dolby düğmeleri sadece Dolby ile kaydedilmiş kasetlerde kullanılmalıdır çünkü Dolby çalarken değil, kayıt yaparken gürültü azaltır. Dolby devresi bir compander'dir sinyali önce sıkıştırır sonra genleştirir; yani bir tür kaydederken encode, çalarken decode yapar. Bu arada taban gürültüsü de (genleştirme esnasında) aşağı itilmiş olur.
Not 2: Dolby ile kayıt normal kayıttan küçük bir fark içerir. FL-metrelerde bir Dolby işareti vardır. O işaretin yeri metre üzerinde markadan markaya değişir. Dolby açık kayıt yaparken 0 dB seviyesini değil, o işaretin olduğu seviyeyi baz almak gerekir.
< Bu mesaj bu kişi tarafından değiştirildi Torlak Kemal -- 15 Ocak 2025; 16:26:26 >
Bu mesajda bahsedilenler: @Arslan Mustafa