Profil: biboergosum

Arkadaşlar 11 yaşımdan beri günde en az bir saat oyun oynarım, elimden birçok donanım geçti, 17" - 19" - 22" - 24" - 28" LCD'ler ile oyun oynadım ve bunları oldukça uzun süre kullandım. Piyasaya çıkan her popüler oyuna biraz göz atmışlığım oldu. Bu güne kadarki deneyimlerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. Yanlışlarım mutlaka vardır, uyarılar sonucunda yazıda değişikliklere gitmekte hiçbir çekincem olmaz. Amaç bu konuda bilgilendirici bir ortam yaratmak, çorbaya tuz hesabı..

Bu işlemci-ekran kartı darboğazı konusu her zaman ilgimi çekmiştir, yatırdığım her kuruşu sonuna kadar sistemimden çıkarma taraftarı birisiyimdir. Çok hızlı parça değiştirdiğim için birçok konfigurasyonda deneyim kazanma fırsatım oldu. Yazıyı soru cevap şeklinde yazıyorum, forumda diğer konularda karşılaştığım soruları ve araştırarak veya deneyimlerimlerimizden faydalanarak çıkacak cevaplarıda yine buraya eklemeye devam edeceğim.

Oyunlarda performansı belirleyen kavram saniyedeki kare miktarıdır. ( FPS = Frame Per Second ) Bir makinada oyun oynarken her zaman bir parça yada birim diğerlerine darboğaz oluşturur. Bu dallara ayrılmış, modellenmiş bilgisayar teknolojisinin getirdiği kaçınılmaz bir sonuçtur ve buda oyunlarda bilgisayarın verimliliğini oldukça düşürmektedir.

1. İnsan gözü belli bir kareden sonrasını göremiyor. FPS miktarının yüksek olması bu durumda neyi değiştirir?

FPS sadece gözünüze yansıyan görüntü ile alakalı değildir. FPS aslında oyunun içindeki bütün herşeyin işlendiği bir döngünün saniyede kaç kere işlendiğidir. Bu döngü en basit hali ile şu şekildedir:

Kullanıcının mouse, klavye, mikrofon, kamera vb.. girdilerini kontrol edip al
Yapay Zekayı işle
Düşmanları ve objeleri oynat
Çakışmaları çözümle
Grafikleri çiz
Sesleri oynat

Bu döngü hızlı işlendiğinde oyun sizin girdiğiniz inputlara, daha doğrusu oyuna verdiğiniz tepkilere daha iyi cevap verebilir. Aslında FPS ne kadar artarsa sizin her frame başına oyuna girdiğiniz input miktarı azalacak, buda yapay zekanın her döngüde daha az inputa karşılık daha başarılı şekilde karşılık vermesini sağlayacak ve en önemliside oyuna etkileşimde bulunduğunuzda etkileşiminiz sonucunda olacak gelişmeler gecikmeden ekrana yansıyacaktır. Bu teknolojiler oyundan oyuna oldukça değişmektedir ama günümüzde oyunların büyük bir bölümü hala grafik çizimi dışındaki bütün işlemleri işlemciye yaptırmaktadır.

2. Bu işlemci şu ekran kartına darboğaz yaparmı?

Bunu hiçbir işlemci ve ekran kartı ikilisi için direk bu şekilde soramazsınız. Öncelikle bir işlemcinin bir ekran kartına darboğaz yapması için en önemli etken yine FPS'dir.. Eğerki oyun yüksek saniye kare çalışıyorsa büyük ihtimalle ekran kartı rahattır ve işlemci darboğaz oluşturuyordur. Ekran kartı genelde 40FPS yukarısında çalışan oyunlarda darboğazın sebebi olmaz. ( Bu rakam en son çıkan oyunları en son çıkan ürünlerde kullanırken belirleyebileceğimiz bir rakam, her makina konfigurasyonu-oyun ikilisi için rakam değişebilir ) Çünkü oynadığınız ayarlarda bu fpsyi çalıştıran bir ekran kartının bütün birimleri verimli kullanılıyor ve iyi bir fps grafik çıktısı sağlıyordur. Eğer fps düşük olsa idi, örneğin 20 FPS gibi bir değerde oynuyor olursanız oyunu, burada ekran kartı darboğaz yapmaktadır. İşlemciye yapacağınız %50'lik bir overclock ancak size 1-2 FPS verebilir. Yani sorunun asıl cevabı oyunun ayarlarını hangi değerde oynadığınıza bağlı. Yüksek çözünürlükler ve AA / AF gibi işlemler FPS döngüsündeki "grafikleri işle" kısmına çok yük bindirecektir ve işlemci ekran kartının işini bitirmesini bekleyecektir her seferinde. Öte yandan 100 FPS'de oynadığınız bir oyunda "grafik işle" kısmı çok çabuk bitmekte, buda işlemcinin grafik kartının grafiği işlemesini beklemesine olanak sağlamamkta ve diğer kareye başlayarak işlem yapmasının gerektirmektedir.

3. Böyle bir durumda işlemcime overclock yaparsam darboğaz geçer mi?

Bilgisayar sistemlerinde ekran kartı ile iletişim bir trafik kontrolü çipi aracılığı ile yapılmaktadır. Bu çipe köprü çipi denmektedir. Bu çip aynı zamanda diğer bileşenler ilede trafiği sağlar ve işlemciye bir veriyolu ile bağlıdır. Bu veriyolu hızı AMD'de çok yüksektir fakat Intel platformunda düşüktür, yeni gelen Nehalem platformuda ( X58 ) yine bu çip ile iletişimde eski teknolojiyi kullanmaktadır fakat artık bellek trafiği başka bir veriyoluna kaydırılmıştır. AMD'de ise bu trafik veriyolu daha geniş bir banda sahiptir. Özellikle 40 üzeri kare veren oyunlarda işlemciyi overclock yapmak belli bir noktaya kadar size getiri sağlar. Intel platformunda bu getiriyi daha fazla hissedersiniz cünkü işlemci overclock edildikçe düşük olan veriyolu hızı makul değerlere çıkmakta ve ekran kartı ile işlemci arasındaki iletişimi daha verimli hale getirmektedir. AMD platformunda ise zaten veriyolundan dolayı bir kayıp olmadığından fakat işlemcinin kendi işleme kapasitesinin Intel Core 2 mimarisine göre düşük olduğundan overclock sonucunun etkisi Intel platformu kadar olmaz fakat yinede oyunu çok daha rahatlatır.

4. SLI - CF çözümleri için darboğaz sorunu nerede oluşur ve nasıl çözülür?

İşin içine 2-3 ve daha fazla ekran kartı girdiğinde darboğaz en büyük problem haline gelir. Burada işin içine birçok faktör girer. Ekran kartları pci-x veriyolunu kullanır, bu veriyoluda kendi içinde bir hıza sahiptir ve vu hız köprü çipinin hızından farklılır gösterebilir, bu yüzden köprü çipi içinde pci-x veriyollarını kontrol eden bölüm ile işlemci trafiğini kontrol eden bölüm farklı bir şekilde çalışırlar ve birbirleri ile senkronize olmak için birbirlerini bekleyebilirler. Sistemdeki en büyük darboğazı bu kuzey köprüsündeki trafik alışverişi ve işlemci ile kuzey köprüsü arasındaki veriyolu oluşturacaktır. Bu konuda AMD daha başarılıdır, dual SLI veya dual CF kartlarda bu veriyolları intele göre daha az darboğaz oluşturur. Fakat yine işin içine SLI ve CF girdiğinde işlemciye binen yük biraz daha artmaktadır, fakat buradaki asıl konu artan ekran kartı işlem gücü olduğu için FPS artacak ve işlemcinin daha fazla kare işlemesi gerekecektir. Buda veriyollarından sonraki en önemli darboğaz noktasını işlemci yapmaktadır. İşlemciye ve veriyollarına yapılacak her ekstra performans iyileştirmesi bu tip çözümlerde fazlasıyla getiri elde ettirecektir.

5. 2560 x 1600 ve civarı çözünürlüklerde AMD'nin orta segment neden Intel'in en yüksek işlemcileri ile aynı fps değerlerini vermektedir ?

Son zamanlarda forumda iyice tartışma konusu olan bu durum aslında iki yönlüdür. Böyle bir durum Intel'in kendi içindeki işlemcilerdede geçerlidir. Bu AMD'nin yüksek çözünürlüklerde aradaki farkı kapattığını göstermez, problem tamamen ekran kartı darboğazından kaynaklanır. Bahsi geçen çözünürlüklerde oyun oynatacak monitörlerin 2000$ üstü olduğu düşünülünce bu tip sistemlerde SLI veya CF kullanılmadan test alınıp sonuçlarının alınması yanıltıcı olmaktadır. Olay tamamen düşük FPS'den dolayı zaten işlemciye binmeyen yük sonucunda işlemcinin herhangi bir katkısı olmaksızın ekran kartının skoru gibi ortaya çıkar. 22" bir ekran 1680x1020 çözünürlüğe sahiptir ve bu çözünürlük oldukça güzel, akıcı bir görüntü verir. Bu çözünürlükte üst segment ekran kartları 2xAA ile genelde darboğaz oluşturmadan oyunu çalıştırabilir ve günümüz 22" LCD'leri yüksek kare saniyede bile 1920x1200 çözünürlüklü en pahalı oyun LCD'lerinin bile aksine oldukça yüksek görüntü kalitesi ve performans verebilmektedir.

6. First Person Shooter oyunları için ideal FPS oranı kaçtır?

Aslında bu oyundan oyuna değişmektedir. Dahada önemlisi kişinin oyunda ne kadar profesyonelleştiği ilede alakalıdır. Profesyonelleştikçe oyunu çok daha hızlı oynamaya başlarsınız, oyunun sizin girdilerinize karşı yavaş tepki vermesine daha az tahammül etmeye başlarsınız. Örneğin iyi CS oyuncuları 60-70 FPS altına tahammül edemez, çoğu fps göstergesinin 99'un altına düşmesine sinir olur. Öte yandan yeni oyun oynamaya başlamış birisi 30fps ile 100fps arasındaki farkı anlamaz bile, tamamen sizin tepki hızınız, saniyede bilgisayara verdiğiniz komut hızı ve bilgisayarın çıktısını algılama hızınız, grafiği değil, bilgisayarın size oyun oynarken yağdırdığı verileri işleme ve buna karşı karar verip uygulama hızınızla alakalıdır. Yeni bir oyuncu her olayda o kadar çok düşünmeye zaman harcarki düşük kare saniye görüntü problemi dışında rahatsız etmeyecektir.

7. Diyelimki iyi bir ekran kartım var, hangi işlemciyi seçeceğime nasıl karar vereceğim?

Öncelikle ekranınızın çözünürlüğü burada çok önemli. 22" LCD'ler 1680x1020 24" LCD'ler 1920x1200 19"LCD'ler wide değilse 1280x1024'tür genelde. Eğer iyi bir ekran kartınız varsa ve 19" bir LCD kullanıyorsanız yüksek hızlı bir işlemci veya overclock edilmiş bir işlemciye ihtiyacınız olacaktır. Bu şekilde alacağınız yüksek kare saniyeyi en üst seviyeye çıkararak en iyi deneyimi elde edebilirsiniz. 22" LCD kullanacak birisi için görüntü kalitesindeki değişiklikler daha fazla göze batacaktır, AA - AF kullanımı daha fazla önem kazacaktır, bu durumda işlemci ile ekran kartının birbiri ile aynı segmentte olması önemlidir. 24" LCD'ler ise bu çözünürlüklerde ekran kartını oldukça zorlayacaktır, bu durumda orta segment bir işlemci alıp overclock etmeniz bile size işlem gücü olarak yetecektir. Sanılanın aksine ekran kartına ve LCD'ye ne kadar para yatırılırsa işlemciyede o kadar para verilmesi doğru bir orantı değildir. Yeni çıkan oyunlar sürekli bu çözünürlükte ekran kartının limitlerini zorlayacağı için işlemcinize fazladan döngü yükü binmeyecektir. Yeni çıkan bir oyunda SLI'lı sistemler ile bile çok yüksek FPS göremeyeceğiniz için işlemcinizi orta segmentten seçip gereği kadar overclock yapmak en mantıklısı olacaktır. Örnek vermem gerekirse 19" LCD'li bir kişi E8500 işlemci, 22"LCD'li bir kişi E8400 işlemci ve 24" LCD'li bir kişi E6600 - Q6600 - X26xxx serisi işlemciler ile işlerini rahatlıkla görebilirler. 24" LCD'de özellikle görüntüde AA - AF ihtiyacı artmaktadır, buda yine kare saniyede ciddi düşüşe sebep olmaktadır. 1280x1024 çözünürlükte bir görüntüye AA işlenmesi ile 1920x1200 çözünürlüğe AA işlenmesi arasında aynı ekran kartından zaman farkı vardır.