|
avrupa grand prix inin yapıldıgı ,almanyada NUERBURG şehrinde bulunan f1 pisti. tüm pistler içerisinde en çok heyecan ve virajı barındıran pist. isim bile verilmemiş bulunduğu şehir ile anılıyor . modern pistin hemen kuzeyinde bulunan nordschleife pistidir bu pistin uzunluğu 5147 metredir pistin bir virajına "michael schumacher" in adı verilmiştir viraj girişi ve çıkışının uygunlugu nedeniyle zaten yeterince hızlı dönülebilen bir virajdır. ama buna ek olarak virajın iç apeks kısmı içeriye doğru megillendirilmiştir. nascar pistlerine benzer bir şekilde eğim verilmiştir. eğer bu eğimi kullanabilirseniz virajdan full throttle geçebilirsiniz. fakat viraj kişisel nedenlerle hayli zorlu hale gelebilir. virajı geçerken alacagınız haz yüzünden, şiddetli bir orgazm yaşarsanız, "ha!...ha!...ahhhh...haa...ahhhh...ouuuahhh" diyerekten sarsıntılarla, aracın kontrolünü kaybedebilirsiniz. ki en son iki-üç yıl önce orgazm olmuşsanız, bu viraja geldiğinizde çimlere çıkın, pisti cut edin. evet, pitten geçme cezası alabilirsiniz ama hayatınızdan daha önemli değil ki canım... ayrıca, yine bu nurburgring denen pistte, fren noktasını tutturma hadisesinde biraz kabiliyet isteyen bir viraj kompleksi vardır ki buna veedol s adını takmışlar. itt-bogen kıvrımından geçip süratle bu viraja doğru yaklaşırsınız. fakat ortada viraj diye bişi yoktur daha, itt-bogen ile veedol s girişi arasında kalan bölüm tatlı bir tırmanıştır. virajı göremezsiniz. virajın girişini görmeden frene basmanız gerekir. allah razı olsun ki, tam fren noktasına bi "<-" tabelası koymuşlar. sonra sert bi şikanla karşılaşırsınız. aman sakın "duz geçerim, bordürleri kullanırım" demeyin, alıp atıveriyor valla. o bodürler o yükseklikte, o sertlikte oldukça o şikan duz geçilmez. coca cola virajı da aldatıcıdır. apeks açıklıgı oldukça fazla olduğu için viraj içerisinde ilerledikçe "şimdi start-finishi görücem, gördüm, görüyorum" dersiniz fakat viraj hala tüm acımasızlıgıyla kıvrımını içlere doğru devam ettirir. çogu zaman bu noktada understeer yaşanır. ayrıca yağmurlu havalarda en zorlu pistlerden biri olur çıkar nürburgring. kuru zemin lastikleriyle ıslak zeminde ilerlemesi neredeyse imkansızdır. diğer pistlerde zemin ıslak olsada sucu mahir gibi piskopatlar kuru zemin lastikleriyle mucizelere doğru ilerleyebilir. fakat bu nurburgring'e sökmez. understeer olmasa oversteer, hiç olmadı fren noktasını kaçırırsınız. işte sucu mahircim, her yarış sonrası rekabetçi viraj rekabetçi viraj diyosun ya, asıl rekabetçi virajlar ıslak nurburgringde bulunur. öle ota boka rekabetçi viraj denmez. gerek intermediate1deki pistin oldukça yavaş dönülen bölümleri olsun, gerekse full throttle dönülen virajlar çekilmez, dönülmez bir hal alır. haa unutmadan, quant virajı gibi dunlop ve ford virajlarının iç kısımlarında da nascar eğimi bulunur. ama bu virajlar oldukça yavaş geçildiği ve "aman allah, understeer mi yaşıyom ne" demekten haz maz alınmaz. bu virajların tiyosuda aynıdır. virajın egimini kullanmak lazım, iç, derin bölgeden apekse deyip gazlamak lazım. < Resime gitmek için tıklayın > < Resime gitmek için tıklayın > < Resime gitmek için tıklayın > < Resime gitmek için tıklayın > |
understeer : Aracin, direksiyon araciligiyla verilen dönme acisina az tepki vermesi durumudur. Sözgelimi; ideal nötral kosullarda kendi cevresinde 60 derece dönerek bir viraji almasi gereken aracin, ön ucunun (arkasina göre) disari dogru daha cok ötelenmesiyle kendi cevresinde 60 dereceden az dönerek burnunun virajin disina dogru yönelmesi "understeer" durumudur. Cesitli nedenleri olabilir. Biri, viraja girdikten sonra hizlanmaktir. Manevra sirasinda hizlanmak, arka tekerleklerdeki yükü arttiracak ve bu tekerleklerin yanal kuvvet kapasitesini yükseltecektir. Artan yanal kuvvet, aracin arka tekerleklerinin ön tekerleklere göre yola daha iyi tutunmasina, ve aracin istenenden az dönmesine neden olacaktir. Ancak hizlanma sirasinda arka tekerleklerin patinaj yapmasi, oversteer durumuna neden olur. Arka lastiklerin ön lastiklerden kalin olmasi (Smart'lardaki gibi) da understeer davranisi doguracak, aracin arkasinin (önüne göre) yola daha siki tutunmasina neden olacaktir. Understeer durumu, seri üretimle ortalama sürücülere sunulan araclarda istenen bir özelliktir. Cünkü bir virajin asiri his, kaygan yol gibi nedenlere alinamamasi durumunda understeer davranisi nedeniyle arac virajin disina dogru ötelenecek (hiv v sabitken dönme yaricapi R'yi arttiracak), bu durum merkezkac kuvvetin (m * v2 / R) azalmasina neden olarak sürücünün kontrolü saglamasina olanak verecektir.
oversteer : Aracin, direksiyon araciligiyla verilen dönme acisina fazla tepki vermesi durumudur. Sözgelimi; ideal nötral kosullarda kendi cevresinde 60 derece dönerek bir viraji almasi gereken aracin, arka ucunun disari dogru ötelenmesiyle kendi cevresinde 60 dereceden fazla dönerek yoldan cikmasi "oversteer" durumudur. Cesitli nedenleri olabilir. Biri, viraja girdikten sonra yapilan frendir. Manevra sirasinda fren yapilmasi, arka tekerleklerdeki yükü azaltacak ve bu tekerleklerin yanal kuvvet kapasitesini düsürecektir. Azalan yanal kuvvet, aracin arka tekerleklerinin dönme cemberinin disina dogru ötelenmesine, ve aracin gerekenden fazla dönmesine neden olacaktir. Arka lastiklerin, ön lastiklerden ince lmasi da benzer bir sonucu doguracak, aracin ön lastikler cevresinde dönmesine neden olacaktir.
down force : Otomobilin hareketiyle beraber, arka kanat üzerine gelen hava molekülleri arka kanadin üst kismindan daha yavas ve daha kalin geçerler, alt kisminda geçenler ise daha hizli ve daha ince hareket ederler. (Çünkü üst kisimdan gelen moleküller kenar denilen ana planyalara çarparlar), böylece açik ve net bir basinç farki olusur. (Fizikte akiskanlar kanununda hizi artan akiskanlarin basinci azalir, hizi azalan akiskanlarin basinci artar). Kisaca arka kanadin alt kisminda basinç ciddi bir sekilde azalir, üst tarafta da basinç çok ciddi olarak artar. Buna tekabülen arka tarafta net bir dikey kuvvet olusur; ve bu kuvvet downforce dedigimiz olaydir ki bu kuvvet sürat arttikça artar. Bunu anlamak için oldukça basit bir deney yapabilirsiniz. A4 kagidinin kisa iki ucundan tutup agziniza yaklastirin ve üfleyin,kagidin asagida olan alt kisminin yukariya dogru hareket ettigini göreceksiniz.Çünkü siz üstten üflüyorken, hava molekülleri hizli hareket edip üst kisimdaki basinci azaltiyorlar, buna karsin açik hava basincida alttan kaldirma uyguluyor. Bu oldukça klasik bir deneydir ama anlasilmasi için islevsel olabilir. Bu teknik hakikaten müthis bir olaydir.
Somut bir veri sunmak için Ferrari Enzo'yu ele alalim. Bu makine sahip oldugu bilgisayar kontrollü yaklasik 6 cm genisligindeki kanadiyla:185-205 km/sa hiz arasinda 334kg'lik downforce, 205-295 km/sa arasinda 585 kg, 295-370 km/sa arasinda ise 775kg ve üstüne çikiyor. Tam 775 kilogram, 80 kilodan 10 kisi koyarsaniz arkasina ancak 800kg. geliyor. Iste downforce bu kadar ciddi kuvvetler yaratabilir
power off understeer :
rolling:
power oversteer :
sideway
bu konularda bilgisi olan arkadaşlar varsa bizimle paylaşırsa ve
başka bilmediğimiz tabirler varsa yazarsanız b