Tek bir böcek koca bir ağacı öldürmeye yetiyor

Euwallacea fornicatus'un asıl tehlikesi yalnızca ağacın içine girerek beslenmesinden kaynaklanmıyor. Dişi böcek, ağacın gövdesine küçük delikler açarak burada üreme alanları oluştururken beraberinde bir mantar da taşıyor. Böcek tarafından ağacın içine bırakılan bu mantar, zamanla çoğalarak ağacın damar dokularını tıkıyor. Bunun sonucunda su ve besin maddelerinin ağacın diğer bölümlerine ulaşması engelleniyor. Fusarium kuruması olarak adlandırılan bu süreç, ağacın kuraklığa maruz kalmış gibi zayıflamasına ve sonunda ölmesine neden oluyor. Ağacın ne kadar sürede öldüğü türe göre değişse de bazı türlerde bu süre bir yıldan kısa olabiliyor.

Bu böceğin tüm dünyaya yayılmasının temelde iki sebebi bulunuyor. İlki küçük boyutları. Odun yığını ya da ambalaj paketi gibi bir yerde tespit edilmesi neredeyse imkânsız olduğu için, fark edilmeden ülke sınırları ötesine taşınıyor. İkinci kritik faktör ise çoğalma hızı ve şekli. Bu türün dişileri, erkek olmadan döllenmemiş yumurtalar bırakabiliyor. Bu yumurtalardan çıkan erkeklerle daha sonra çiftleşerek yeni koloniler oluşturabilen dişi bir böcek, böylece tek başına yeni bir istilanın başlangıcı olabiliyor.

Ekonomik zararı milyarlarca dolar

İstila edilmiş bir ağacı kurtarmak çoğu zaman mümkün olmuyor. Böceğin başka ağaçlara yayılmasını engellemek için enfekte veya ölmüş ağaçların kesilip imha edilmesi gerekiyor. Bu da hem çevreye hem de ekonomiye zarar veriyor. Bazı ülkeler için işin ekonomik kısmı ciddi boyutlara ulaşmış durumda.

Bu istilacı türün en büyük hasarı verdiği ülkelerden biri Güney Afrika. Şehir içlerindeki 225 milyon ağacın en az 65 milyonunun ortadan kaldırılmasının gerekebileceği tahmin ediliyor. Yapılan hesaplar, Güney Afrika için ekonomik kaybın 20 milyar dolara yakın olacağını gösteriyor. Çünkü sadece ağaçların şehirlerden kaldırılması bile ciddi bir iş gücü ve altyapı maliyeti oluşturuyor. Bu maliyeti dünya geneline yaydığımızda, Euwallacea fornicatus'un dünya ekonomisine maliyetinin yüz milyarlarca doları bulması bekleniyor.

Ayrıca Bkz.Ateşböceği genleri bitkilere aktarıldı: Artık geceleri kendi kendilerine parlıyorlar

Bir kez yayıldığında durdurmak çok zor

Euwallacea fornicatus'un en büyük sorunlarından biri de açık alanlara yayıldıktan sonra tamamen ortadan kaldırılmasının neredeyse imkânsız olması. Almanya ve Hollanda gibi ülkeler, böceğin seralar ve botanik bahçeleriyle sınırlı kaldığı vakalarda hızlı müdahaleyle istilayı durdurmayı başardı. Ancak Avustralya'nın Perth kentinde 2021'de tespit edilen böceği ortadan kaldırmak için yıllarca süren kapsamlı çalışmalara rağmen istilanın ilerlemesi engellenemedi.

Bilim insanları bu nedenle kimyasal ve biyolojik mücadele yöntemleri üzerinde çalışıyor. Güney Afrika'da bazı parazit yaban arılarının, akarların ve nematodların böceğe karşı kullanılması araştırılıyor. Ancak laboratuvar ortamında başarılı görünen bu yöntemlerin gerçek ekosistemlerde aynı sonucu vereceğinin garantisi bulunmuyor. Yanlış uygulanan biyolojik mücadele yöntemlerinin kendisinin de yeni bir istilacı türe dönüşebileceği biliniyor.

Türkiye'de de tespit edildi

Bu hafta sinema salonlarında yedi yeni film gösterime girerken, dijital platformlara ve öde-izle servislerine de yeni filmler geliyor.

Bu Hafta Sinemalarda Vizyona Giren Filmler 🍿

Diğer filmler The Odyssey ve Spider-Man: Brand New Day gibi iki dev rakiple yüzleşmek istemediği için bu hafta da vizyon programında öyle çok büyük yapımlar yok. Ancak özellikle Jurassic Park'a benzetilen The End of Oak Street, bu yazın sürpriz filmlerinden biri olabilir gibi görünüyor. İşte bu hafta sinemalara gelen yeni filmler:

1️⃣ Oak Caddesi'nin Sonu (The End of Oak Street)

• Tür: Gerilim, Gizem


• Yönetmen: David Robert Mitchell


• Oyuncular: Anne Hathaway, Ewan McGregor, P.J. Byrne

Aniden meydana gelen gizemli bir kozmik olay, Oak Caddesi’ni sıradan banliyö yaşamından koparıp tamamen bilinmeyen bir yere taşır. Bu yeni düzende Platt ailesi, hayatta kalabilmenin tek yolunun birbirlerine sıkı sıkıya kenetlenmek olduğunu keşfeder. Tanınmaz hale gelen çevrelerinde yollarını bulmaya çalışırken, aile bağları onların en büyük gücü ve tek sığınağı olacaktır.

2️⃣ Fırtınadan Önce (Pressure)

• Tür: Tarihi, Savaş, Drama


• Yönetmen: Anthony Maras


• Oyuncular: Andrew Scott, Brendan Fraser, Kerry Condon, Chris Messian, Damian Lewis

Normandiya Çıkarması’ndan 72 saat önce, özgür dünyanın kaderi pamuk ipliğine bağlıdır. General Dwight D. Eisenhower ile Yüzbaşı James Stagg, kritik bir kararın eşiğindedir: Ya tarihin en büyük ve en tehlikeli deniz harekâtını başlatacaklar ya da savaşı kaybetme riskini göze alacaklardır.

3️⃣ Paw Patrol: Dino Filmi (Paw Patrol: The Dino Movie)

• Tür: Animasyon, Macera, Aksiyon


• Yönetmen: Cal Brunker

Gemilerinin yakalandığı şiddetli bir fırtına sonrası bilinmeyen bir adaya sığınan Paw Patrol yavruları, burada dinozorlar konusunda uzman olan Rex ile bir araya gelir. Bu sırada adanın doğal kaynaklarını ele geçirmek isteyen Belediye Başkanı Humdinger, yaptığı kontrolsüz kazılarla uykudaki bir yanardağı aktif hale getirir. Ekip, adadaki yaşamı tehdit eden bu felaketi engellemek için kendi boyutlarını aşan riskli kurtarma operasyonlarına girişir. 

4️⃣ Derin Dehşet (Above and Below)

• Tür: Gerilim, Aksiyon


• Yönetmen: Jesse V. Johnson


• Oyuncular: Laura Marano, Antonio Banderas, Christina Ochoa

Derin Dehşet, Meksika’da tatil yapan bir grup arkadaşın hikâyesini konu ediniyor. Eğlence ve dalışla başlayan yolculukları, açık denizde suçluların saldırısına uğramalarıyla kâbusa dönüşür. Suyun altında köpekbalıklarıyla, yüzeyde ise peşlerindeki tehlikeli kişilerle karşı karşıya kalan Tatiana, hem hayatta kalmanın hem de arkadaşlarını kurtarmanın bir yolunu bulmak zorundadır.

5️⃣ Tarot: Yeniden Doğuş

• Tür: Gerilim, Korku


• Yönetmen: Azim Şengül, Yiğit Demirkaya


• Oyuncular: Derya Çalışır, Mehmet Ağırbaş, Servetcan Öztürk

Eski bir tarot destesinin etrafında şekillenen lanetli bir ritüel, bir grup arkadaşın hayatını kabusa çevirir. Kartlar açıldıkça geçmişin karanlık sırları gün yüzüne çıkacak ve 'Yeniden Doğuş' için dehşet dolu bir bedel ödenmesi gerekecektir.

6️⃣ Peter Pan Kabuslar Ülkesi (Peter Pan's Neverland Nightmare)

• Tür: Korku, Gerilim, Fantastik


• Yönetmen: Scott Chambers


• Oyuncular: Megan Placito, Martin Portlock, Kit Green

Küçük kardeşi Michael'ın acımasız Peter Pan tarafından kaçırılmasıyla Wendy Darling, kâbusu andıran bir kurtarma yolculuğuna sürüklenir. Neverland'in karanlık sırları arasında ilerlerken, karşısına çıkan her iz onu kana susamış bir dehşetin merkezine yaklaştırır. Wendy, hem kardeşini kurtarmak hem de Peter Pan'ın ölümcül oyununa son vermek için hayatta kalma mücadelesi vermek zorundadır.

7️⃣ Kuyumcu (El Gawahergy)

• Tür: Komedi


• Yönetmen: Emad Elgazwy, Islam Khayri


• Oyuncular: Mohamed Henedi, Mona Zaki, Ahmed El-Saadany

Kadınlara düşkünlüğüyle bilinen ünlü kuyumcu Seif, defalarca yakalandıktan sonra geleneksel erkeklik gururunu bir kenara bırakmak zorunda kalır. Güçlü iradeli karısı Yasmine, birlikte daha sağlıklı ve dengeli bir hayat kurmakta ısrar edince, çift bir ilişki danışmanına başvurur ve evliliklerini kurtarmak için alışılmadık bir terapi programına başlar. Ancak her adım onları birbirine yaklaştırmak yerine, komik bir kaos dalgası yaratır ve ilişkilerini düzeltme girişimlerini giderek artan bir felaketler dizisine dönüştürür.

Bu Hafta Dijital Platformlarda Yayınlanacak Yeni Filmler 🎬

Her hafta olduğu gibi bu hafta da sinemaların yanı sıra Netflix, Amazon Prime Video, Disney+ gibi dijital platformlara da yeni filmler geliyor. İşte dijital tarafında bu haftanın öne çıkanları:

1️⃣ Bana Şans Dileme (Don't Say Good Luck)

• Tür: Müzik, Komedi, Drama


• Yönetmen: Julia Hart


• Oyuncular: Sunny Sandler, Melanie Lynskey, Max Greenfield, Stephanie Beatriz, Bebe Neuwirth, Steve Buscemi


• Yayın Tarihi: 14 Ağustos


• Platform: Netflix

Komedi ve dramayı bir araya getiren bu büyüme hikâyesinde Sophie, lise müzikalinin başrolü olarak tüm dikkatleri üzerine çekmeye hazırdır, ta ki aniden evinde sahnedekinden çok daha büyük bir dramayla karşı karşıya kalana kadar.

Bu Hafta Öde-İzle (VoD) Servislerine Gelecek Filmler 🎥

Geçtiğimiz haftalarda yurt dışında gösterime giren filmlerden bazıları bu hafta Google Play, Amazon Video ve iTunes gibi öde-izle (VoD) servislerine geliyor. Diğer yandan doğrudan VoD'ye yönelik olarak hazırlanan filmler de bu hafta öde-izle servislerinde yerini alıyor. Sinemaseverler bu filmleri istedikleri VoD servisi üzerinden düşük bir ücret karşılığında kiralayabilecek ya da satın alabilecekler.

1️⃣ Oyuncak Hikayesi 5 (Toy Story 5)

• Tür: Animasyon, Macera


• Yönetmen: Andrew Stanton


• Yayın Tarihi: 18 Ağustos

Toy Story 5; Woody (Tom Hanks), Buzz Lightyear (Tim Allen), Jessie (Joan Cusack), Forky (Tony Hale) gibi oyuncakların eğlenceli maceralarını anlatmaya devam edecek. Woody ve Buzz Lightyear'ın öncülük ettiği ekibin bu kez yeni bir rakibi olacak: Elektronik bir oyun tableti olan Lilypad. Bonnie'nin favori oyuncaklarını bir kenara attıracak bu tableti Greta Lee (Past Lives) seslendiriyor. Ünlü komedyen ve sunucu Conan O’Brien da bu filmin seslendirme kadrosunda yer alıyor.

Bu yeni Power Rangers dizisini, Disney+'ın Percy Jackson dizisinin de başında yer alan Jonathan E. Steinberg ve Dan Shotz hazırlıyordu. Aslında Disney'in ikilinin ortaya koyduğu projeden memnun olduğu söyleniyor. Ancak stüdyonun değişen planları ve bütçe konusundaki tereddütleri günün sonunda bu projeyi rafa kaldırmasına sebebiyet vermiş.

Hasbro, Farklı Bir Power Rangers Projesi Hazırlayabilir

Power Rangers markasının haklarını kontrol eden Hasbro, yıllardır yeni bir dizi yapmaya çalışıyor. Disney+'tan önce de Netflix ile iş birliği yapılmıştı. Ancak bu son proje gibi o da hazırlık aşamasının ötesine geçemedi. Hasbro'nun potansiyel gördüğü bu seriden vazgeçmesi beklenmiyor. Ancak şirket bundan sonra nasıl bir yol izleyeceği şimdilik belirsizliğini koruyor.

Ünlü yönetmen Guy Ritchie'nin (Snatch, Sherlock Holmes) imzasını taşıyan dizi,  Avrupa merkezli bir suç ailesine odaklanıyor. Pierce Brosnan, bu suç ailesinin başında yer alan İngiliz aristokratı, Helen Mirren ise onun eşini canlandırıyor. Hikâyenin merkezinde ise bu aile için fedailik yapan bir suçlu (Tom Hardy) bulunuyor.

MobLand, 18 Eylül'de Geri Dönüyor

2. sezonda Harrigan ailesi, çatırdamaya başlayan suç imparatorluklarını tehdit eden yeni rakiplerle yüzleşmek zorunda kalacak. Bu sırada aile içindeki çatlaklar da büyüyünce, sadakatlerin sınanacağı bir güç savaşı başlayacak.

Ayrıca Bkz.DC sinematik evreninde planlar değişiyor: İki projenin fişi çekildi

Bu arada MobLand'in 3. sezonu için de hazırlıklar başlamış durumda. 2. sezon sırasında yaşanan sorunlar nedeniyle Tom Hardy'nin diziden ayrılması gündeme gelmiş olsa da taraflar daha sonra uzlaşmaya vardı. Şu an artık 3. sezonun önünde bir engel kalmamış gibi görünüyor.

Heart of the Beast, daha önce Suicide Squad ve Fury gibi filmlere imza atan David Ayer'in imzasını taşıyor. Filmin oyuncu kadrosunda Brad Pitt'e J.K. Simmons ve Anna Lambe eşlik ediyor.

Ayrıca Bkz.DC sinematik evreninde planlar değişiyor: İki projenin fişi çekildi

Heart of the Beast, 2 Ekim'de Vizyona Girecek

Robert Pattinson'lı The Batman filmiyle aynı evrende geçen dizi, 2024 yılında yayınlanan ilk sezonuyla oldukça başarılı olmuş, bu başarı 2. sezonun da önünü açmıştı. Nitekim o dönemde yapılan açıklamalarda 2. sezonun çekileceğine işaret edilmişti. Ancak bugün The Ankler tarafından aktarılan bilgilere göre 2. sezon hiçbir zaman çekilmeyebilir. Hollywood içinden bigi aktaran The Ankler, 2. sezonun artık arafta olduğunu söylüyor. Dizilere dair stratejisini değiştiren DC, sinema tarafına ağırlık vermek için The Penguin'den de vazgeçebilir.

Ayrıca Bkz.DC sinematik evreninde planlar değişiyor: İki projenin fişi çekildi

The Batman II'nin Ertelenmesi The Penguin'i Krize Sokmuş Olabilir 

Colin Farrell'ın hayat verdiği Penguin karakteri, dizinin kaderinden bağımsız olarak The Batman'in devam filminde geri dönecek. Ancak bunun için de iki yıl daha beklememiz gerekiyor. Zira The Batman II, kısa süre önce 2028'e ertelendi. Daha önce gelen haberlerde, Penguin'in hikâyesini devam ettirmeden önce The Batman II'nin çıkışının bekleneceği söyleniyordu. Bu filmin 2028'e ertelenmesi de dizinin kaderini etkilemiş olabilir.

Xiaomi Mijia Multi-Head Massage Gun 3, ön satış döneminde 369 yuanlık (yaklaşık 54 dolar) başlangıç fiyatıyla satışa sunuldu. Cihazın en dikkat çekici özelliklerinden biri, farklı vücut bölgelerine ve masaj türlerine göre kullanılabilen üç değiştirilebilir başlıkla birlikte gelmesi. Başlıkların tamamında, özellikle sırt bölgesinde kullanımı kolaylaştırmak için ortada fiziksel bir boşluk bulunuyor. Böylece sırta uygulandığında doğrudan omurga üzerine baskı yapması engelleniyor.

Üç farklı masaj başlığı bulunuyor

Xiaomi, cihazın içerisinde çift eksenli fırçasız bir motor kullanıyor. Bu motor 25 kg'a kadar maksimum itme kuvveti üretebilirken masaj derinliği 4 mm'ye kadar çıkıyor. Cihazda sabit ve değişken frekans olmak üzere iki çalışma modu ve üç farklı yoğunluk seviyesi bulunuyor. Çalışma hızı ise 800 ile 2.000 RPM arasında değişiyor.

Cihazda ayrıca hafıza özelliği de bulunuyor. Böylece kullanıcı son kullandığı çalışma modu ve yoğunluk seviyesine geri dönebiliyor ve her kullanımda ayarları yeniden yapmak zorunda kalmıyor.

Ayrıca Bkz.Çin, insansı robot pazarını ele geçirdi: Sevkiyatların yüzde 97'si Çinli şirketlerden

Pil tarafında ise 2.450 mAh kapasiteli bir batarya bulunuyor. Xiaomi'nin kendi testlerine göre cihaz, en düşük sabit frekans ayarında ve 3 kg yük altında yaklaşık 310 dakika çalışabiliyor. Bu değer günlük 10 dakikalık kullanım üzerinden hesaplandığında tek şarjla yaklaşık 31 günlük kullanım anlamına geliyor.

Qwen3.8-Max, 2.4 Trilyon Parametreli Devasa Bir Model

Qwen3.8-Max, toplam 2,4 trilyon parametreye sahip devasa bir model. Ancak model çalışırken bu parametrelerin tamamını aynı anda kullanmıyor. Bunun yerine yaklaşık 95 milyar parametreyi aktif hâle getiren bir Mixture of Experts (MoE) mimarisinden faydalanıyor. İşlemler sırasında sadece gerekli parçaları devreye sokan bu yaklaşım, hem işlem maliyetlerini hem de gecikme süresini önemli ölçüde azaltırken, modelin çok daha büyük bir kapasiteye sahip olmasını mümkün kılıyor.

Ayrıca Bkz.Çin'in açık kaynaklı yapay zekâ stratejisi meyve verdi: Küresel ölçekte 10 milyar indirme

Alibaba bu yılın başında tanıttığı bazı üst seviye modellerini kapalı kaynak olarak sunmuştu. Ancak yeni modelle birlikte yeniden açık kaynak yaklaşımına dönülmüş oldu.

Açık kaynak yaklaşımı, geliştiricilerin modeli kendi sistemlerine uyarlayabilmesine ve üzerine yeni çözümler inşa edebilmesine imkân tanıyor. Son dönemde DeepSeek ve Moonshot gibi Çinli şirketlerin açık kaynak modellerle yakaladığı başarı düşünüldüğünde, Alibaba'nın bu kararı yapay zekâ ekosisteminde önemli bir etki yaratabilir.

Bloomberg'in haberine göre satın alma görüşmeleri henüz erken aşamada. Dolayısıyla anlaşma henüz kesinleşmiş değil. Ancak 6 milyar dolarlık bu satın alma gerçekleşirse, Anthropic'in bugüne kadarki en büyük satın alımı olacak.

2023 yılında kurulan Decart, kısa süre içerisinde yapay zekâ dünyasının dikkat çeken girişimlerinden biri hâline geldi. Nitekim geçtiğimiz haftalarda gelen haberler, şirkete yatırım yapan Nvidia'nın da Decart'ı almayı düşündüğünü ortaya çıkarmıştı. Ancak şimdi Anthropic daha cazip bir teklifle Decart'ın kapısını çalmış görünüyor.

2023'te Kurulan Decart, Claude'a Yardımcı Olabilecek Teknolojileriyle Dikkat Çekiyor

Şirketin faaliyetleri yalnızca AI modelleri geliştirmekle sınırlı değil. Decart, yapay zekâ modellerinin daha verimli çalışmasını sağlayan altyapı ve optimizasyon teknolojileriyle de dikkat çekiyor. İşin bu kısmı, özellikle Claude gibi milyonlarca kullanıcıya hizmet veren bir yapay zekâ modelinin çalıştırılmasında Anthropic açısından büyük önem taşıyor. Çünkü yapay zekâ modellerinin kullanıcıya yanıt üretmesi, yani çıkarım (inference) süreci, şirketler açısından giderek daha büyük bir maliyet kalemi hâline geliyor. Bu nedenle aynı donanımdan daha fazla performans elde etmek, yeni veri merkezleri kurmak kadar önemli bir hâle gelmiş durumda.

Ayrıca Bkz.Yapay zekâ yarışında yeni dönem: Çıkarım harcamaları ilk kez model eğitim masraflarını geçti

Decart'ın çalışmaları bununla da sınırlı değil. Şirket aynı zamanda gerçek zamanlı video üretimi ve yapay zekâ destekli "dünya modelleri" üzerinde de çalışıyor. Örneğin Decart'ın Lucy isimli modeli, canlı videoları gerçek zamanlı olarak düzenleyebiliyor. Şirketin bir diğer önemli projesi olan Oasis ise robotik ve otonom sürüş sistemlerinin eğitilmesi ve test edilmesi için simüle edilmiş ortamlar oluşturabiliyor. Bu nedenle 6 milyar dolarlık olası satın alma yalnızca Anthropic'in işlem kapasitesini artırmaya yönelik bir hamle olarak görülmemeli. Bu anlaşma gerçekleşirse şirket, gerçek zamanlı video üretimi, simülasyon ve yapay zekâ altyapısı konularında uzmanlaşmış bir ekibi bünyesine katmış olacak.

Decart'ın Değeri Birkaç Ayda Milyarlarca Dolar Arttı

Decart'ın bu kadar yüksek bir satın alma bedeliyle gündeme gelmesi, yapay zekâ girişimlerinin değerlemelerinin ne kadar hızlı yükseldiğini de gösteriyor. Şirket, Mayıs ayında gerçekleştirilen yatırım turunda 300 milyon dolar fon topladı. Nvidia'nın da yeni yatırımcı olarak katıldığı bu tur sonrasında Decart'ın değerlemesi yaklaşık 4 milyar dolara ulaştı. Şimdi ise Anthropic'in şirket için 6 milyar dolar ödemesi gündemde. Daha birkaç yıl önce kurulan bir şirket için bu oldukça etkileyici bir yükseliş hikâyesi.

Waller ve Paradise Lost Dizileri İptal Edildi

James Gunn yönetime geldikten sonra duyurulan ilk projeler arasında iki de dizi vardı: Suicide Squad serisinden tanıdığımız Amanda Waller'a odaklanacak Waller ve Wonder Woman filminde gördüğümüz Amazon savaşçılarını merkeze alacak olan Paradise Lost. Her iki proje de yıllardır hazırlık aşamasındaydı. Ancak DC Films, şimdi bu iki projenin de fişini çekti. Stüdyoya yakın kaynaklar tarafından aktarıldığına göre DC bundan sonra sinema tarafına odaklanmak istediği için iki projeyi de iptal etti.

Ayrıca Bkz.Harry Potter dizisinin 2. sezonu da şekillenmeye başladı; Ünlü bir oyuncu ekibe katıldı

Ayrıca kısa süre önce DC ve HBO'ya bir Catwoman, bir de Poison Ivy dizisi sunulduğu ama bu iki projenin de veto edildiği belirtiliyor. Bu da DC'nin dizi tarafında frene basacağı yönündeki duyumları doğruluyor.